Dựng nước - Giữ nước

Thư viện Lịch sử Quân sự Việt Nam => Tài liệu - Hồi ký Việt Nam => Tác giả chủ đề:: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 04:22:34 pm



Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 04:22:34 pm
Tên sách: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Sở Khoa học công nghệ và môi trường Dak Lak
Xuất bản 1-1995

(https://i.imgur.com/UIG1dHR.jpg)

“BUÔN MA THUỘT XUÂN MẬU THÂN 68”
Được biên tập từ kết quả công trình nghiên cứu cùng tên do Sở Khoa học – công nghệ và môi trường Dak Lak chủ trì.

* Chủ nhiệm đề tài: NGUYỄN HỮU TRÍ
- Biên tập:   NGUYỄN VĂN NAM
      NGUYỄN THANH PHƯỚC

CÙNG BẠN ĐỌC

Hai mươi bảy năm đã qua, kể từ cuộc tổng tấn công tổng nổi dậy mùa xuân mậu thân 68.

Chiến trận đã lùi vào dĩ vãng. Nhưng trong tâm trí những người “trong cuộc” và những người “cùng thời chống Mỹ”, đức hy sinh dũng cảm, “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của đồng bào chiến sĩ ta trong mùa xuân đó vẫn không bao giờ phai mời!

Mỗi độ xuân về, lòng chúng tôi lại bồi hồi xúc động và day dứt khôn nguôi về việc chưa ghi lại được những diễn biến hào hùng của cuộc tổng tấn công và nổi dậy có một không hai trong lịch sử Dak lak – Buôn Ma Thuột – hầu tưởng nhớ sâu sắc hơn để sống sao cho xứng đáng với đồng bào, đồng chí.

Phạm vi nhiệm vụ được giao lúc bấy giờ của chúng tôi hết sức nhỏ hẹp, khả năng đánh giá sự kiện lịch sử lại có hạn, nên những thiếu sót khi cho ra đời tập sách nhỏ này là không thể tránh khỏi. Chúng tôi mong muốn được đồng bào, đồng chí “Mùa xuân Mậu Thân Buôn Ma Thuột 68” lượng thứ và bạn đọc xa gần chỉ giáo, bổ sung để lần xuất bản sau được hoàn chỉnh hơn.

Nhân đây chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến với các đồng chí lãnh đạo của tỉnh trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ và hiện nay, cùng nhiều đồn chí, đồng bào từng tham gia chiến trận Mậu Thân 68 đã khuyến khích, ủng hộ cung cấp tư liệu hoặc chỉ giáo cho chúng tôi trong quá trình hình thành cuốn sách và tạo những điều kiện quan trọng cho tác phẩm kịp ra mắt bạn đọc.

Xuân Ất Hợi đang về. Trong đêm giao thừa thiêng liêng năm nay, xin cho phép chúng tôi được dâng tập ký sự này lên bàn thờ Tổ quốc như nén nhang lần thứ 27 kính cẩn tưởng nhớ các chiến sỹ đồng bào đã ngã xuống trong Mùa xuân 68 vì sự nghiệp cách mạng vĩ đại ngày nay của chúng ta và cho sự trường tồn của cả dân tộc.

   
Tác giả


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 04:24:30 pm
LỜI GIỚI THIỆU

Chúng ta đương chuẩn bị tiến tới kỷ niệm 20 năm ngày giải phóng mền Nam – thống nhất Tổ quốc, bắt đầu từ chiến thắng lịch sử giải phóng Buôn Ma Thuột (10-3-1975).

Cùng với chiến thắng lịch sử đó, quân – dân Dak Lak và quân – dân các dân tộc Buôn Ma Thuột mãi mãi ghi nhớ cuộc Tổng tiến công và nổi dậy của toàn tỉnh, mà trọng điểm là thị xã Buôn Ma Thuột, trong tết Mậu Thân (1968) như một chiến công tuyệt vời và là một trong những trang sử oai hùng của tỉnh ta trong sự nghiệp chống Mỹ - cứu nước. Chính cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân Mậu Thân đã góp phần đánh bại chiến lược “chiến tranh cục bộ” của Mỹ-ngụy, làm lung lay ý chí xâm lược của giặc Mỹ, đưa cuộc kháng chiến của nhân dân ta sang một tình thế mới, chuẩn bị điều kiện cho Đại thắng mùa xuân 1975 lịch sử.

Đối với thế hệ đương thời, mỗi lần tết đến, xuân sang trong lòng càng dấy lên niềm tự hào chiến thắng, càng bùi ngùi tưởng nhớ đồng đội, đồng chí, đồng bào đã ngã xuống cho độc lập – tự do của Tổ quốc.

Đối với các thế hệ kế tiếp càng mong muốn được biết đến chiến công và sự hy sinh của thế hệ cha anh mình, từ đó mà có ngày hôm nay.

Chính vì vậy mà ngay từ đầu, tôi rất cảm kích, hoan nghênh tác giả đã bỏ công sưu tầm, ghi lại diễn biến của cuộc tổng tiến công và nổi dậy trong Tết Mậu Thân ở Buôn Ma Thuột và tỉnh Dak Lak.

Có thể tập sách này còn có những điều thiếu sót khó tránh khỏi, nhưng về cơ bản đây là những ghi chép khá tâm huyết và trung thực về những gì đã diễn ra trong Tết Mậu Thân ở tỉnh ta.

Mong được đông đạo bạn đọc đón nhận tập sách như một lưu niệm đầy ý nghĩa trong những ngày xuân này. Hy vọng đây cũng là món quà tinh thần quý báu vừa để suy ngẫm về những giá trị của cuộc sống, chiến đấu, lao động mà mỗi người đóng góp phần mình cho đất nước.

NGUYỄN XUÂN NGUYÊN
(Nguyên Bí thư Tỉnh ủy và Chính ủy
                                                                                                                                                             
Mặt trận Buôn Ma Thuột Tết Mậu Thân)


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 04:27:03 pm
CHƯƠNG THỨ NHẤT
MỘT THOÁNG BUÔN MA THUỘT

HUYỀN THOẠI VÀ LỊCH SỬ

Thuở hồng hoang, lúc con người chưa xuất hiện, thì trời và đất còn dính liền với nhau. Một hôm, không biết từ đâu, một con rồng khổng lồ dang đôi cánh rừng rực lửa đỏ, bay xuyên qua những đám mây ngũ sắc đến vùng này. Rồng lửa đã dốc hết sức mình tách bầu trời ra khỏi mặt đất, sau đó thu hết lửa và nằm xoài xuống, đầu hướng về phương Bắc. Xác của nó biến thành vùng đất đỏ rộng lớn, phì nhiêu mà ngày nay ta gọi cao nguyên Buôn Ma Thuột huyền thoại.

Nằm chính giữa Tây Nguyên, ở đội cao từ 300-500 mét so với mặt biển, trải dài trên 900 cây số vuông, Buôn Ma Thuột là cao nguyên rộng, thấp và tương đối bằng phẳng trong số các cao nguyên của vùng Trung Trung Bộ. Thiên nhiên quả là đã hào phóng biết bao khi ban tặng cho Buôn Ma Thuột những tài ngyên vô giá, ít nơi bì được: Rừng địa ngàn với thảm động, thực vật phong phú, đất đỏ Bazan màu mỡ vào bạc nhất nước ta. Nguồn nước và sa khoáng dồi dào… hứa hẹn những tiềm năng lớn lao về kinh tế, dân sinh.

Cư dân bản địa lâu đời của Buôn Ma Thuột là đồng bào Ê đê và đồng bào M’nông. Người Ê đê thuộc nhóm ngôn ngữ Malayo Polinesiens. Người M’nông thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khơme. Nhưng họ đều là con cháu lâu đời của người Indonesiens. Họ có nền văn hóa đạt đến một trình độ nhất định và mang bản sắc độc đáo của riêng mình, trước khi tiếp xúc với nền văn hóa Ấn Độ qua các vương quốc của Nam bán đảo Đông Dương vào các thế kỷ đầu Tây lịch.

Người Ê đê, M’nông ở Buôn Ma Thuột vốn có mối quan hệ gần gũi với các dân tộc khác ở Tây Nguyên như người Gia Rai, Ba Nam, Mạ, Kờ Ho và người Chăm ở ven biển miền Trung. Sau các cuộc “chiến tranh trăm năm” giữa các bộ lạc người Chân Lạp với người Chiêm Thành, ảnh hưởng của người Chăm ở Tây Nguyên kéo dài nhiều thế kỷ đầu thiên niên kỷ thứ 2 và để lại dấu ấn giao lưu văn hóa sinh động trong quá trình phát triển của các dân tộc.

Thế kỷ 15, sau khi chiến thắng Chiêm Thành, triều đình nhà Lê đã có một chính sách nhạy cảm đối với vùng đất được coi là “phên dậu” này, trong tư thế của một giang sơn thống nhất. Nhà Lê và các triều đại phong kiến kế tiếp luôn luôn coi trọng việc cai quản lãnh thổ và thu phục nhân tâm, nhờ thế mà bảo toàn được bờ cõi.

Cũng chính từ đó, do yêu cầu của quá trình sinh tồn và cộng đồng phát triển, mối quan hệ giữa đồng bào Ê đê, M’nông với đồng bào Kinh nảy mầm và phát triển theo dòng đi lên của lịch sử. Mối tình keo sơn, đoàn kết Kinh – Thượng chính là đặc trưng và nhân tố làm nên lịch sử hào hùng của Bôn Ma Thuột. Đồng thời nó cũng đã vun đắp nên một nền văn hóa đa dân tộc tuyệt vời, sinh động, ít nơi nào có được.

Trước khi các yếu tố lịch sử - xã hội từ bên ngoài xâm nhập xứ sở này vào những thế kỷ trước, các buôn đồng bào Ê đê, M’nông đã tiến những bước dài trên con đường đưa công xã thị tộc vào thời kỳ phồn binh. Thật vậy, trong các huyền thoại đầy tính sử thi được truyền tụng cho đến ngày nay, sức sống của xã hội Ê đê, M’nông đã in dấu ấn sâu đậm qua những hình ảnh hùng tráng và thi vị. Các trường ca như Xinh nhã, Đăm San đã dành chỗ đứng xứng đáng thể hiện sự phát triển phong phú của đời sống và phản ánh ý chí cương cường của con người trong cuộc đấu tranh chinh phục thiên nhiên, bảo vệ tự do.

Đó là trên bình diện văn học, sử thi. Còn trên thực tế, các buôn làng Ê đê, M’nông tuy chưa phân hóa mạnh, nhưng các yếu tố kinh tế - xã hội đã phát triển đến trình độ nhất định, làm nẩy sinh tầng lớp giàu nghèo. Và tuy chưa hình thành một chế độ nô lệ có hình hài rõ rệt, nhưng đã xuất hiện các hình thức chiếm hữu, mua bán nô lệ trong các gia đình quyền thế.

Hiện còn khá nhiều tài liệu lý thú cho thấy vào thế kỷ 19, Buôn Ma Thuột có những buôn làng khá trù phú(1).

Chính sự phát triển của các buôn làng cũng đã phá vỡ sự đóng kín của từng địa dư nhỏ hẹp, hình thành những vùng cát cứ rộng lớn do các vị tù trưởng lẫy lừng cai quản, mà sau này lưu danh lịch sử vì đã đứng về phía nhân dân chống lại quân xâm lược.


(1) Người Pháp có tài liệu miêu tả Buôn do tù trưởng Ama Thuột cai quản nằm bên bờ suối Ea Tam như là một “vùng ảnh hưởng” nhiều thế lực với hàng trăm nóc nhà dài. Các gia đình giàu có trong buôn chất đầy chiêng ché, có hàng dàn trâu bò, nuôi hàng chục – thậm chí hàng trăm nô lệ.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 04:28:58 pm
LỊCH SỬ VÀ TRUYỀN THỐNG

Trước khi nổ những phát súng đầu tiên vào năm 1894 chính thức đánh chiếm Buôn Ma Thuột bằng vũ lực, thực dân Pháp đã có hàng chục năm xâm nhập, do thám và tìm hiểu kỹ càng về đất nước, con người Buôn Ma Thuột. Chúng biết không phải dễ dàng khuất phục đồng bào Ê đê, M’nông, những dân tộc kiên cường, bất khuất và yêu thuộc tự do. Cho nên hầu hết các đoàn thám hiểm với nhiều danh nghĩa khác nhau đã tận dụng mọi thời cơ để tiếp xúc, tranh thủ mua chuộc các tù trưởng chấp nhận nền bảo hộ của Pháp. Nhưng chúng đã nhầm: Ý đồ áp đặt sự thốn trị của chủ nghĩa thực dân lên Buôn Ma Thuột bằng con đường “Hòa bình” hoàn toàn thất bại, trước sự phản kháng quyết liệt và đầy mưu trí của các dân tộc. Ama Jhao – một tù trưởng anh hùng của Buôn Ma Thuột đã từng nói thẳng vào một công sứ Tuốc Niê một câu bất hủ về ý chí tự do của đồng bào mình, rằng không bao giờ chấp nhận kẻ nào “bảo hộ” trên núi rừng thiêng liên của cha ông(1).

Từ năm 1984 đến giữa thập niên 30 thế kỷ XX, thực dân Pháp dùng vũ lực đánh chiếm, “Bình định” Buôn Ma Thuột. Chúng áp đặt chính sách hà khắc và mị dân nhất để khuất phục đồng bào các dân tộc. Một trong những con bài thâm hiểm nhất là “Chia để trị”, hòng ngăn cản mối giao lưu, đoàn kết Kinh – Thượng để dễ bề đẩy đồng bào các dân tộc ít người vào con đường bần cùng hóa. Và một trong những tên cáo già thực dân chủ xướng cho chính sách “Chia để trị”, mua chuộc tầng lớp trên kìm hãn tầng lớp dưới là Sabatiê mà sau này đã bị quần chúng đấu tranh phải cút khỏi Dak Lak một cách nhục nhã.

Rõ ràng, chúng càng thống trị, càng đàn áp thì truyền thống bất khuất, tự do và ý chí chống Pháp càng được thổi bùng lên trong nhân dân các dân tộc. Những cuộc đấu tranh liên tục nổ ra dưới nhiều hình thức, hợp thành một làn sóng đấu tranh chống xâm lược, bảo vệ đất nước, bảo vệ quyền tự chủ kéo dài trên 4 thập kỷ. Tiêu biểu như phong trào đấu tranh của Ama Jhao (1890-1905), Nơ Trang Gưh (1900-1914), Y Jút – Y Út (1925-1926), Săm Brăm (1930-1936)… đã nhiều phen làm cho bọn cai trị thực dân hoảng hốt. Chúng phải khiếp sợ, kinh ngạc trước ý chí đấu tranh và tinh thần đoàn kết của nhân dân các dân tộc. Cũng như các cuộc khởi nghĩa cùng thời của Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám, Tống Duy Tân… các phong trào đấu tranh chống Pháp của đồng bào Ê đê, M’nông do các vị tù trưởng và những nhân sĩ có uy tín lãnh đạo đã để lại những trang chói ngời oanh liệt trong lịch sử sinh tồn và phát triển của nhân dân các dân tộc.

Một điều kỳ lạ nữa, kẻ thù càng tìm mọi cách để chia rẽ, ngăn cản mối tình đoàn kết Kinh – Thượng thì đồng bào Kinh, đồng bào Thượng càng gần gũi, gắn bó hơn trong cuộc hành trình giành, giữ tự do. Trong các cuộc đấu tranh chống nền đô hộ của Pháp đầu thế kỷ 20, qua các phong trào chống bắt xâu, chống bắt lính, các phong trào đấu tranh của công nhân đồn điền…, người Kinh càng luôn sát cánh bên người Thượng, minh chứng rằng sức mạnh không gì lay chuyển nổi của nhân dân ta bắt nguồn từ truyền thống quý báu đó.

Ít ai ngờ được một làng nhỏ người Kinh được thành hình bên cạnh các buôn đồng bào người Ê đê vào đầu năm 1928 lại trở thành một dấu ấn lịch sử quan trọng trong quá trình phát triển của Buôn Ma Thuột. Làng Lạc Giao – nơi gặp gỡ của những người lưu lạc, đúng như tên gọi của nó – đã trở thành tụ điểm mở đầu cho một qua trình người Kinh gắn bó với Buôn Ma Thuột, cùng với đồng bào các dân tộc bảo vệ và xây dựng quê hương.

Lịch sử cũng đã có sự trùng hợp kỳ diệu. Chính trên mảnh đất giàu truyền thống đoàn kết, đấu tranh bất khuất này lại sớm hình thành một phong trào cách mạng, mà cái nôi đầu tiên là nhà đày Buôn Ma Thuột. Nơi thực dân Pháp đày ải các chiến sĩ cộng sản lại là nơi gieo mầm tư tưởng cách mạng của Đảng. Từ cuộc đấu tranh của tù chính trị trong nhà đày, đến các phong trào do Việt Minh lãnh đạo và sự ra đời của chi bộ cộng sản đầu tiên tại Buôn Ma Thuột (tháng 5-1945) là một quá trình cách mạng liên tục, để cuối cùng lịch sử được chứng kiến một trang chói lọi nhất, Cách mạng Tháng Tám thành công, đồng bào các dân tộc đứng lên phá bỏ xiềng gông nô lệ, giành độc lập tự do. Ngày 25-8-1945 đã gi một dấu ấn vàng son trong tiến trình lịch sử Buôn Ma Thuột, 3000 đồng bào các dân tộc thiểu số sát cánh bên hàng nghìn đồng bào Kinh ỏ xã Lạc Giao, dưới sự bảo vệ của 500 binh lính(2), đã mít tinh thành lập chính quyền nhân dân và kéo là cờ đỏ sao vàng lên giữa làng Buôn Ma Thuột, chấm dứt nửa thế kỷ tủi nhục dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

Bốn tháng sau ngày cách mạng thành công, ngọn lửa chiến tranh lại cháy bùng lên ở trên mảnh đất này. Một lần nữa đồng bào các dân tộc lại đứng lên chống quân xâm lược, bảo vệ những thành quả thiêng liêng nhất: Độc lập tự do của Tổ quốc. Chín năm trường kỳ, gian khổ và ác liệt, nhân dân Buôn Ma Thuột đã cùng với cả Tây Nguyên bất khuất và cả nước kết thúc vẻ vang cuộc kháng chiến thần thánh chống thực dân Pháp. Song, cũng như ở miền Nam, giây phút hòa bình sau hiệp định Giơnevơ ở buôn Ma Thuột quá ngắn ngủi, đồng bào chưa kịp tận hưởng thành quả của 9 năm kháng chiến, thì đã phải bắt đầu cuộc chiến đấu mới chống lại một kẻ thù mạnh hơn, nham hiểm hơn kẻ thù trước rất nhiều.

Ngay sau khi ta tiến hành bàn giao khu vực cho ngụy quyền tạm thời kiểm soát để chuyển quân tập kết theo hiệp định đình chiến, thì cũng là thời điểm đối mặt với những âm mưu hiểm độc của đế quốc Mỹ và tập đoàn Diệm Nhu. Hàng chục người con yêu quý của các dân tộc, vâng lời Đảng và Bác Hồ ở lại cùng nhân dân, đã bắt tay ngay vào công tác xây dựng thực lực đấu tranh và sẵn sàng chấp nhận mọi hy sinh khốc liệt nhất. Với muôn vàn đau thương, mất mát, song đầy kỳ tích anh hùng đội ngũ cách mạng đã từ ít đến nhiều, từ yếu đến mạnh vươn lên, vươn lên mãi cùng với nhân dân cả nước làm nên Đại thắng mùa xuân 1975 lịch sử.

Đối với Buôn Ma Thuột, lịch sử và huyền thoại cứ quyện vào nhau bàng bạc, khơi dậy lòng tự hào không bao giờ cạn. Ba mươi năm đấu tranh quên mình vì độc lập tự do và ngót hai mươi năm viết lên trang sử chống Mỹ oai hùng, Buôn Ma Thuột đã kể lại cho đời sau những tên người và chiến công huyền thoại.

Trong rất nhiều chiến công huyền thoại đó, “Buôn Ma Thuột – Tết Mậu Thân 68” đã vượt qua tầm vóc của nó, sống mãi với thời gian và minh chứng cao nhất cho ý chí độc lập tự do của mọi tầng lớp trong cộng đồng các dân tộc ở Dak Lak.


(1) Sau nhiều lần thuyết phục, mua chuộc Ama Jhao nhưng không đem lại kết quả, bọn thực dân cử công sứ Tuôcniê từ Lào sang hăm dọa ông. Tuốcnie nói: Ông rất dễ nhận ra là ông thuộc quyền cai trị của ai. Nếu ông uống nước chảy xuôi phía biển Đông là thuộc quyền của ông lớn người Pháp như tôi. Còn nếu ông uống nước chảy phía Tây thì thuộc quyền cai trị của tôi”. Ama Jao khẳng khái trả lời: “Tôi biết rất rõ ông muốn gì. Nhưng tôi chỉ uống nước ao”.
(2) Thuộc lực lượng Bảo an binh (do Nhật lập ra) ngả theo cách mạng tham gia cướp chính quyền.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 04:30:42 pm
CHƯƠNG THỨ HAI
BUÔN MA THUỘT NHỮNG NĂM TRƯỚC MẬU THÂN

MỘT ĐỊA BÀN TRỌNG YẾU

Ngày 2-3-1955, nửa năm sau khi được đế quốc Mỹ đưa lên nắm chính quyền bù nhìn tại miền Nam, Ngô Đình Diệm ra sắc lệnh bãi bỏ chế độ “Hoàng triều cương thổ” ở Tây Nguyên để thiết lập một hệ thống chính quyền thân Mỹ. Sắc lệnh này ban bố giữa lúc Diệm đang tập trung đối phó với phong trào cách mạng lan rộng ở các tỉnh Duyên Hải miền Trung, chứng tỏ một tham vọng, đã hình thành sớm trong âm mưu cua Mỹ và chính quyền họ Ngô, nhằm nhanh chóng xác lập sự thống trị toàn diện của chúng tại cao nguyên trung phần.

Hơn một năm sau, Diệm lại ra sắc lệnh sáp nhập Tây Nguyên vào lãnh thổ “Trung phần Việt Nam” và lấy Buôn Ma Thuột làm thủ phủ. Ý đồ đó là bước khởi đầu trong quá trình “Bình định” Buôn Ma Thuột và leo thang cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam.

Sở dĩ ngay từ đầu Mỹ và nhà cầm quyền miền Nam sớm xác định vai trò trọng yếu của Buôn Ma Thuột là bởi những điều kiện địa lý, chính trị và xã hội đặc biệt ở xứ sở này. Ở vào vị trí trung tâm các cao nguyên miền Tây của Tổ quốc, Buôn Ma Thuột tiếp giáp với các địa bàn miền núi xung yếu nhất, dễ cơ động nhờ có sân bay và những đường giao thông huyết mạch nối liền với các tỉnh Tây Nguyên, đồng bằng miền Trung và Đông Nam Bộ(1).

Buôn Ma Thuột còn là một đô thị lớn của Tây Nguyên cả về phương diện kinh tế, cơ sở vật chất hạ tầng, dân cư và xã hội. “Bình định” được Buôn Ma Thuột, không những địch năm được các lợi thế về chính trị và tài nguyên, có điều kiện kiểm soát được dải đất từ Quảng Đức đến Phú Bổn, từ biên giới Campuchia đến miền Tây Khánh Hòa – Phú Yên, mà còn làm bàn đạp trọng yếu khống chế cả vùng duyên hải miền Trung, Đông Nam Lào và Đông Bắc Campuchia.

Suốt 10 năm liền từ năm 1955, đế quốc Mỹ và các chính quyền miền Nam luôn luôn dành những tiềm lực đáng kể để bình định Buôn Ma Thuột một cách có hệ thống. Quá trình đó bao gồm cả 2 mặt chính trị và quân sự, nhằm hỗ trợ cho nhau, hướng tới mục tiêu cơ bản, lâu dài là biến đô thị này thành một vùng hậu cứ quan trọng giữa cao nguyên Trung phần.

Điều đó cũng giải thích tại sao trong suốt hàng chục năm chiến tranh, không có một chính sách hay một kế hoạch quân sự, chính trị của Mỹ thực thi tại miền Nam mà không thực thi ở Buôn Ma Thuột. Cuộc đấu tranh chống Mỹ cứu nước của nhân dân Buôn Ma Thuột, chính vì thế, là một phần thu nhỏ của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc long trời lở đấu của miền Nam Việt Nam và thực tế đã trải qua những chặng đường hết sức gay go ác liệt.


(1) Gồm: Quốc lộ 21 nối Buôn Ma Thuột với thành phố Nha Trang, quốc lộ 21 bis nối Buôn Ma Thuột với Đà Lạt – Cao Nguyên Lâm viên, quốc lộ 14 chạy từ Quảng Nam Đà Nẵng qua Tây Nguyên, Phước Long và gặp quốc lộ 1A tại Sài Gòn.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 04:34:05 pm
THAM VỌNG VỀ CHÍNH TRỊ:

Từ cuối năm 1954, đầu 1955, trong khi vẫn ráo riết khủng bố phong trào cách mạng ở các tỉnh Duyên hải miền Trung, chính quyền Diệm chuyển một phần lực lượng lên Tây Nguyên và xúc tiến ngay công cuộc “Bình định” Buôn Ma Thuột, nhằm tạo thế đứng đầu tiên trong quá trình xác lập sự thống trị vùng trung tâm Cao nguyên Trung phần.

Về chính trị, chúng sớm bộc lộ mưu đồ nhanh chóng đề bẹp ảnh hưởng của Pháp, khẩn trương thiết lập và hoàn chỉnh một bộ máy kìm kẹp từ thôn ấp đến các tỉnh, ra sức phát triển các lực lượng chống cộng hậu thuẫn cho chính quyền(1) tập trung khủng bố, tiêu diệt các lực lượng kháng chiến và đập tan ý chí cách mạng của nhân dân.

Tại thị xã, địch chuyển quận lỵ xuống Hòa Bình, đổi tên xã Lạc Giao thành châu thành Lạc Giao, chia nhỏ khu vực nội thị ra làm 9 ấp và sắp đặt những người trong bộ máy cai trị hoàn chỉnh với tiêu chí cơ bản: Trung thành với “chính quyền quốc gia”, có nợ máu và chống cộng triệt để. Dưới mỗi ấp tùy theo mức độ tập trung dân cư mà 3, 4 hoặc 7, 8 gia đình thành lập một liên gia(2). Liên gia thực chất không phải là một cấp hành chính, nhưng giữ vai trò quan trọng trong việc giám sát sinh hoạt của nhân dân. Bên cạnh các biện pháp hành chính, địch ráo riết mở chiến dịch “thanh lọc” trong dân chúng, gây tâm lý sợ liên lụy trong việc thực hiện “Quốc sách tố cộng, diệt cộng”(3). Chính quyền Diệm tiến hành bắt bớ hàng loạt những gia đình trước đây cơ tham gia kháng chiến, truy bức, khống chế, ly gián họ với mọi người. Mặt khác, chúng ra sức tuyên truyền về chế độ Diệm và xuyên tạc Hiệp định Genève, hầu hết nhân dân ta sống trong không khí nặng nề, ngột ngạt, bất cứ lúc nào cũng có thể bị “Công an đặc biệt” bắt bớ, xét hỏi. Đa số trong đó là những người tham gia kháng chiến, sống trong cảnh bị o ép, tang thương.

Để lôi kéo những tầng lớp có thể làm hậu thuẫn cho chính quyền, địch sớm lợi dụng vấn đề dân tộc. Ở bên trên chúng thành lập các cơ quan sắc tộc với danh nghĩa “bảo trợ” sự phát triển của các sắc dân thiểu số, hô hào “Kinh Thượng bình đẳng”, song thực chất là tước dần các quyền lợi và tập quán của đồng bào dân tộc. Đối sách của địch là vừa đàn áp vừa mua chuộc, thỏa hiệp với các lực lượng “ly khai” để tận dụng để chống cộng(4). Ở bên dưới, chúng ra sức lôi kéo những người có thế lực trong các Buôn ấp xung quanh thị xã. Đến những năm 59-60, trên 40 buôn ấp ven thị và nội thị, địch đã xây dựng xong hệ thống tề diệp do chính những kẻ có thế lực trong đồng bào dân tộc cầm đầu.

Địch càng không quên lợi dụng vấn đề tôn giáo. Cùng với việc số dân di cư lên Dak Lak, chính quyền Diệm có ý đồ sâu xa lần lượt lập nên các vùng công giáo tập trung trên địa bàn xung yếu và trục đường giao thông vào thị xã. Chúng đầu độc đồng bào và kích động các vùng có đạo chống lại cách mạng. Địch còn tập trung tài trợ cho địa hạt thượng du của Tin lành, dùng tiền viện trợ để phát triển nhanh số tiến đồ Tin Lành cũng như Công giáo, coi đó là lực lượng hậu thuẫn của chính quyền.

Ở các vùng nông thôn ngoài thị xã, bên cạnh hệ thống đồn điền của người Pháp, người Hoa và một số đồn điền của người Việt Nam, đồn điền của các tướng tá ngụy xen kẽ ở các vùng dân cư và trở thành chỗ dựa quan trọng trong việc kiểm soát lãnh thổ, địch còn ra sức dồn dân, lập nên các Dinh điền và các khu địch cư liên hoàn để vừa khống chế, vừa che chắn địa bàn thị xã.

Những năm 60-61 trở đi, trước sự phát triển của phong trào “đồng khởi” “phá kềm” của ta, đe dọa trực tiếp đến tình hình an ninh trong cũng như ngoài thị xã, địch buộc phải mở rộng các vùng nông thôn bằng cách tiếp nhận ồ ạt dân bị lùa xúc di cư từ các tỉnh đồng bằng Khu 5 lên Dak Lak, số dân này được đưa vào các vùng xung yếu, thành lập các dinh điền bao quanh các quận lỵ Đức Lập, Phước An, Phú Nhơn, Lạc Thiện, Buôn Hồ… Dần dần những vùng rộng lớn dọc theo các trục đường 14, 21 đều biến thành hệ thống dinh điền, ấp chiến lược quan trọng do địch kiểm soát chặt chẽ. Mỗi dinh điền, ấp chiến lược đều có hệ thống đồn bót, công sự, giao thông hào, bãi chông, mìn bao quanh nhằm ngăn chặn sự xâm nhập của lực lượng cách mạng và để kìm kẹp, khống chế nhân dân(5).


(1) Như “Tập đoàn công dân” (còn gọi là tập đoàn công dân Thiên chúa giáo), “Phong trào cách mạng quốc gia” “phong trào Thanh niên cộng hòa”, “Tỉnh đoàn Công dân vụ”.
(2) Thường gọi là hệ thống “tam gia liên bảo”, “ngũ gia liên bảo”. Hệ thống này hết sức lợi hại trong việc dò xét thái độ, sinh hoạt mọi mặt của các tầng lớp quần chúng trên địa bàn dân cư.
(3) Để đánh phá cơ sở cách mạng tại Buôn Ma Thuột, ngụy quyền huy động cả Công an đặc biệt Trung phần, Công an Bình định, Công an Phú Yên và đông đảo lực lượng mật vụ, diệp ngầm từ các nơi đến.
(4) Nhất là sau cuộc nổi dậy của 49 viên chức, binh lính người Thượng (tháng 5-1958) bị Diệm đàn áp, mua chuộc cho đến khi hình thành các phong trào Bajaraka và tổ chức FULRO sau này đều bị địch lợi dụng chống cộng triệt để. Ngụy quyền sử dụng cả lực lượng vũ trang của FULRO trong việc đàn áp phong trào cách mạng và chống chiến tranh du kích. Nhiều tiểu đoàn FULRO được Mỹ trang bị, chiến đấu bên cạnh quân đội Sài Gòn.
(5) Chiến dịch đưa dân di cư từ đồng bằng Khu 5 lên Dak Lak là một phần của kế hoạch Bình định miền Nam. Thực chất là địch trục xuất đồng bào ở các vùng cách mạng trọng điểm thuộc các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên… lên các miền “rừng thiêng nước độc” vừa giảm bớt căng thẳng ở đồng bằng vừa dễ bề đàn áp, khống chế tiêu diệt mọi mầm mống cách mạng và mối liên hệ với kháng chiến.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 04:36:19 pm
HÌNH THÀNH MỘT TRUNG TÂM QUÂN SỰ

Thực chất của những tham vọng chinh trị nói trên của địch mới chỉ là một phần của công cuộc “Bình định” về quân sự. Với âm mưu biến thị xã thành một trung tâm phòng ngự vững chắc, bao gồm hệ thống các căn cứ, cứ điểm, đồn bót dày đặc, đủ sức chặn các đòn tiến công của ta từ các vùng rừng núi kế cận xung quanh. Địch thường xuyên tăng cường quân số qua từng năm và duy trì ở đây một lực lượng quân đội lớn, không những bảo vệ được Cao Nguyên mà còn có khả năng khống chế các vùng phụ cận, đàn áp các cuộc nổi dậy và chống chiến tranh du kích.

Địch thành lập tại Buôn Ma Thuột “Đệ tứ quân khu”, ra sức bắt lính, đôn quân và hợp nhất 2 tiểu đoàn “Ngự lâm quân” thành Trung đoàn 45. Đến đầu những năm 60, địch đã có tại đây 1 sư đoàn chủ lực vùng vào loại mạnh (Sư đoàn 23) có kinh nghiệm nhiều năm đánh phá ở Ninh Thuận, Bình Thuận, với 2 Trung đoàn 44, 45 đu quân số và một số Tiểu đoan trực thuộc, đảm nhiệm bảo vệ cả vùng Quảng Đức, Dak Lak, Phú Bổn.

Tại thị xã, quân số và tiềm lực quân sự địch mỗi năm một tăng, gồm cả quân cơ động, quân chiếm đóng và lực lượng cầm súng bí mật trên các địa bàn dân cư. Ngoài Trung đoàn 45 đóng quân thường trực ở phía Đông, địch lần lượt lập nên các căn cứ lớn như khu pháo binh, khu thiết giáp, Tiểu khu Dak Lak, Trường huấn luyện nghĩa quân… một hệ thống sân bay, kho tàng, bến bãi được thiết lập để đáp ứng nhu cầu của chiến trường, như sâu bay Hòa Bình, sân bay Buôn Ma Thuột, kho xăng trung tâm, kho đạn Mai Hắc Đế, khu Băng-ga-lô…. Đó là chưa nói đến hệ thống cứ điểm liên hoàn, tạo thành một vòng đai khép kín bao quanh khu vực thị xã, với các thứ quân trực chiến hàng ngàn tên (gồm 3 đại đội địa phương quân, một tiểu đoàn chủ lực, hàng chục Trung đội bảo an, nghĩa quân độc lập và hàng trăm dân vệ có vũ trang). Bộ máy quân sự đó cộng với lực lượng cảnh sát dã chiến, Phượng Hoàng, An ninh cắm xuống từng thôn ấp, tạo cho thị xã một bộ mặt đặc trưng của đô thị thời chiến.

Từ những năm 64-65 trở đi, khi thế lực giữa ta và địch có những thay đổi căn bản, nhất là sau cuộc tiến công và nổi dậy đồng loạt của ta (tháng 7-1964) địch không còn khả năng kiểm soát hoàn toàn vùng nông thôn xung quanh Buôn Ma Thuột. Tình thế đó buộc chúng phải dốc sức tăng cường thêm tiềm lực quân sự tại đây bằng cách tăng cường quân số cho Sư đoàn 23 để tiến tới biên chế thành 4 Trung đoàn (2 trung đoàn đứng chân tại hậu cứ và 2 trung đoàn cơ động vòng ngoài), xây dựng thêm hàng chục cứ điểm tiền tiêu, nhằm tăng cường khả năng phòng thủ từ xa. Địch cũng đầu tư thêm một khố lượng vật chất, hậu cần lớn, để đáp ứng tối đa các nhu cầu của Quân đội. Chúng ưu tiên phát triển lực lượng pháo binh và thiết giáp tương ứng với một trung tâm quân sự lớn, nâng tổng số pháo hạng nặng và xe bọc thép lên tới gần 100 chiếc. Không quân địch thường xuyên có 20 máy bay (gồm máy bay trực thăng và L19) từng lúc có khi lên đến 40 hoặc 60 chiếc, với 2 sân bay được củng cố lại thành 2 căn cứ mạnh.

Cuối năm 1966 đầu năm 1967 địch còn tiến hành điều chỉnh lại toàn bộ các lực lượng chiếm đóng trên địa bàn Dak Lak – BMT với sự xuất hiện của quân Mỹ và Nam Triều Tiên(1).

Bằng những nỗ lực về quân sự ngày càn tăng theo mức độ leo thang của chiến tranh, địch hy vọng biến Buôn Ma Thuột thành một pháo đài bất khả xâm phạm. Nhưng thực tế đã chứng minh rằng tham vọng đó là ảo tưởng.


(1) Xem thêm “Đêm trước của Mậu Thân” ở phần sau…


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 04:40:57 pm
QUA CHẶNG ĐƯỜNG THỬ THÁCH

Với chủ trương chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài, ngay sau khi tiến hành bàn giao khu vực cho ngụy quyền, các cán bộ kháng chiến phân công lần lượt kẻ tập kết ra Bắc, kẻ luồn sâu vào hậu cứ địch, xây dựng lại lực lượng cách mạng tại chỗ. Phong trào cách mạng thị xã trải qua những chặng đường thử thách, với nhiều bước thăng trầm khác nhau, nhưng chưa hề một ngày các chiến sĩ cách mạng rời xa dân, cũng như không bao giờ lòng dân Buôn Ma Thuột không hướng về cách mạng(1).

Nhờ chủ trương bám dân, tự thích nghi với hoàn cảnh mới, ta vẫn duy trì được phong trào đấu tranh chính trị và từng bước móc nối thêm hàng chục cơ sở cách mạng.

Thời gian này có cuộc xuống đường của hàng nghìn đồng bào phật tử chùa Khải Đoan, đòi cải thiện dân sinh, dân chủ và đòi ngụy quyền tôn trọng hiệp định Geneve. Tiếp đó các cuộc đấu tranh của đồng bào dân tộc ven thị chống chiếm đất dồn dân, lập ấp.

Tiếp theo từ năm 1961-1964 là giai đoạn phong trào bị khủng hoảng trậm trọng, có lúc tưởng như mất trắng. Trong đó, năm 1962-1963 đánh dấu một sự tổn thất to lớn. Mạng lưới được xây dựng công phu nhưng có một số hoạt động tiếp tế ra ngoài không đảm bảo nguyên tắc, đã bị địch đánh phá đổ vỡ, một số lớn cơ sở bị bắt. Nhiều đồng chí cốt cán bị đánh bật ra ngoài, hoạt động bất hợp pháp. Phong trào quần chúng nội thị có lúc thiếu vắng sự chỉ đạo trực tiếp của Đảng bên trên.

Tuy nhiên, do nhu cầu của cách mạng, Thị ủy Buôn Ma Thuột đã tìm cách bắt liên lạc với nội thị và cơ sở bên trong cũng tìm cách bắt liên lạc với Đảng(2). Đến năm 1964 thì đường dây hình thành trở lại, thông qua cơ sở cách mạng ở các đồn điền vùng ven như Cada, Denpent… phong trào cách mạng thị xã bắt đầu được phục hồi.

Riêng hai năm 1965-1966 đã có những chuyển biến vô cùng quan trọng. Tháng 10-1965 trước tình hình phong trào cách mạng phát triển, vùng giải phóng mở rộng, nối liền, khu ủy khu 5 quyết định hợp nhất B3 và B5 thành tỉnh Dak Lak. Vùng căn cứ và vùng giải phóng của tỉnh liên tục mở rộng ở H3, H5, H9… với trên một vạn dân ở 8 huyện, thị xã. Các lực lượng vũ trang ta trưởng thành nhanh chóng. Tình hình đó ảnh hưởng đặc biệt đến phong trào tại H6 (thị xã Buôn Ma Thuột).

Mạng lưới cơ sở nội thị lúc này phát triển rộng và nhanh chưa từng thấy, nhất là đội ngũ cơ sở nội tuyến hoạt động ngay trong các cơ quan đầu não địch. Các đội tự vệ mật được thành lập tiến hành diệt ác trừ gian, gây tiếng vang lớn. Trước tình hình đó, thị ủy Buôn Ma Thuột quyết định thành lập Chi bộ nội thị để trực tiếp tổ chức và lãnh đạo phong trào cách mạng tại Trung tâm thị xã(3).

Một chặng đường khó khăn đã đi qua và một thời kỳ mới bắt đầu, thời kỳ phát triển thực lực cách mạng về mọi mặt để đưa chiến tranh vào thành thị.


(1) Đầu năm 1954 các đội công tác của ta từ vùng căn cứ được bố trí về hoạt động tại Krông Búc, Đăk Mil, Krông Nô, Lăk. Riêng đội công tác thị xã gồm 9 đồng chí đã bí mật về hoạt động ngay giữa các ấp nội thị.
(2) Thời gian này xuất hiện nhiều việc làm cảm động. Đêm đêm trên các trục đường từ nội thị ra bên ngoài, quần chúng liên tục làm tín hiệu nhắn tin ra các vùng căn cứ. Tại các công sở, rạp chiếu bóng và đồn điền, vùng ven để xuất hiện ám hiệu liên lạc của cơ sở ta trong thị xã.
(3) Chi bộ nội thị gồm các đ/c Nguyễn Đình Chính (Sáu Gia), Nguyễn Thị Du (Mười Thập) và Nguyễn Hữu Phu (Mười Phu).


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 04:45:25 pm
ĐÊM TRƯỚC CỦA MẬU THÂN

Chiến trường miền Nam bước sang năm 1967 với cục diện có nhiều thay đổi. Việc đế quốc Mỹ dốc sức vào chiến lược “Chiến tranh cục bộ” và ồ ạt đổ thêm quân tham chiến, vẫn không cứu vãn được tình thế vốn đầy bất lợi cho chúng. Sau thất bại của cuộc phản công mùa khô thứ hai (66-67) địch không còn hy vọng có thể giành lại thế chủ động trên chiến trường. Mặc dù những cố gắng chiến tranh của chúng dồn cho Nam Việt Nam lúc này đã đến lúc cao nhất(1). Tình hình đó tác động đến ngay cả chính trường nước Mỹ. Nó làm phân hóa nội bộ các Đảng cầm quyền và làm cho mâu thuẫn giữa Chính phủ và nhân dân Mỹ rất sâu sắc.

Tháng 5-1967 tại Hà Nội, Bộ chính trị Trung ương Đảng họp dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phân tích một cách cụ thể tình hình quốc tế, tình hình chiến trường miền Nam và chủ trương: “Cần phải dáng cho địch những đòn mạnh, kết hợp với sự khéo léo về sách lược, khiến cho địch từ chỗ ngập ngừng muốn ra đến chỗ buộc phải rút ra khỏi cuộc chiến tranh”.

Tháng 6 năm đó, Hội nghị toàn thể Ban chấp hành Trung ương Đảng đã nhất trí với chủ trương của Bộ Chính trị và đi đến quyết định “Đưa chiến tranh vào thành thị, nhất loạt đánh vào thành phố, thị xã, thị trấn và trung tâm đầu não địch. Kết hợp công kích quân sự với khởi nghĩa của quần chúng” Trung ương đã thống nhất thời điểm tổng tiến công và nổi dậy trên toàn miền Nam và vào dịp Tết Mậu Thân(2).

Tình hình mọi mặt trên chiến trường Dak Lak biến nhanh chóng. Lực lượng cách mạng vượt qua thời kỳ thử thách, từng bước trưởng thành toàn diện cả về quân sự, chính trị và binh vận.

Thuận lợi của ta lúc này là vùng căn cứ và vùng giải phóng được mở rộng với hơn 16.000 dân. Tuy đời sống còn gian khổ, nhưng quần chúng khao khát với độc lập tự do, sẵn sàng hy sinh nhân tài, vật lực cho kháng chiến. Trong các vùng tranh chấp, phần lớn nhân dân được giáo dục và giác ngộ cách mạng, có kinh nghiệm đấu tranh trực diện với kẻ thù.

Vì vậy, khi tiếp nhận chủ trương tổng công kích, tổng khởi nghĩa, Thường vụ Tỉnh ủy xác định, quần chúng nhân dân cả nông thôn, thành thị trong tỉnh có tinh thần cách mạng rất cao, đặc biệt ở vùng căn cứ và phần lớn ở vùng tranh chấp đã được tổ chức tốt, có khả năng huy động kéo vào thị xã cướp chính quyền.

Về quân sự, đến lúc này có bước phát triển mới, ngoài Trung đoàn Chủ lực 33(3) (gồm 2 tiểu đoàn và 2 phân đội hỏa tiễn ĐKB) cùng tiểu đoàn 29 độc lập do trên tăng cường xuống, ta có 1 tiểu đoàn bộ binh (301), 1 đại đội bộ binh (303), 1 đại đội trợ chiến (314), 3 đại đội đặc công (308, 309, 310) và một số phân đội gồm cối hỏa lực 82, vận tải, công binh, thông tin, trinh sát cùng với hàng trăm chiến sỹ trong lực lượng bộ đội địa phương các huyện được trang bị vũ khí.

Từ chỗ chỉ đánh nhỏ và tập trung chống càn là chủ yếu, lúc này bộ đội ta đã có khả năng đánh vào thị xã và quận lỵ. Riêng năm 1967, các lực lượng võ trang ta đánh 113 trận, trong đó có những trận tập kích quận lỵ Phước An, Phú Nhơn, Lạc Thiện, sư đoàn 23, tiểu đoàn 232 pháo binh địch… gây tiếng vang không nhỏ. Mặc dù trên thực tế, so sánh lực lượng trên chiến trường thì bộ đội ta thua hẳn địch về số lượng, trang bị kỹ thuật và khả năng cơ động. Song, tỉnh ủy xác định: đây là lực lượng được rèn luyện, thử thách liên tục, có kinh nghiệm và có lãnh đạo chặt chẽ. Do vậy ta có đủ khả năng thực hiện đòn tấn công đồng loạt vào thị xã Buôn Ma Thuột và các quận lỵ trong chiến dịch sắp đến.

Trên mặt trận binh địch vận, cũng có những bước tiến đáng kể. Sự phát triển nhanh các cơ sở nội tuyến trong mấy năm gần đây đã tạo nên một lực lượng quan trọng nằm ngay trong lòng địch, nhất là trong những cơ quan quân sự và đầu não của chúng tại thị xã như: Sư đoàn 23, Tiểu khu Dak Lak, tiểu đoàn thám kích, kho Mai Hắc Đế, sân bay L 19, khu pháo binh, khu công binh Mỹ, Băng-ga-lô, Tòa hành chính.

Trong khi đó về phía địch, tình hình bất ổn của năm 1967 đã buộc chúng co cụm và tập trung phòng thủ cao ở các thị xã quận lỵ.

Tại Buôn Ma Thuột, địch có sự điều chỉnh lớn về lực lượng, bằng cách tăng thêm quân chiếm đóng vào những nơi xung yếu, trong nội thị, tuy không có những đơn vị lính chiến Mỹ, nhưng ở vùng ven như Buôn Niêng, Buôn Giăng Ré và trên đường 14 đi Pleiku, có 800 tên Mỹ thuộc Lữ đoàn 3 sư đoàn 2 lính thủy đánh bộ cơ động đến càn quét từng đợt, xen kẽ với lực lượng Nam Triều Tiên và địa phương quân.

Sư đoàn bộ inh 23 ngụy lúc này đã biên chế đủ 3 trung đoàn với một nửa lực lượng đồn trú tại nội thị và ven thị. Địch đặt nhiều hy vọng vào các đơn vị này, nhất là Trung đoàn 45 vốn được coi là thiện chiến, các tiểu đoàn thám kích, công binh, vận tải cũng được bổ sung thêm quân số và đặt trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu(4).

Ở vòng ngoài, địch hoàn chỉnh nhanh chóng hàng chục cứ điểm liên hoàn, với hệ thống lô cốt, hầm ngầm chống hỏa lực bắn thẳng của ta. Các trục đường từ Buôn Ma Thuột đi Đức Lập, Lạc Thiện, Phú Nhơn, Phước An đều bị phong tỏa bằng lực lượng cơ động. Ban đêm, địch tiến hành tuần tiểu nghiêm ngặt và dùng xe bọc thép chốt chặn các cửa ngõ vào nội thị.

Những tháng cuối năm 67 từng đoàn xe Quân sự Mỹ liên tiếp chuyển vũ khí, quân trang, quân dụng từ Nha Trang lên Buôn Ma Thuột. Và kho Mai Hắc Đế vốn đã là kho vũ khí lớn nhất Tây Nguyên, nay lại được mở rộng để san sẻ bót cho các vùng ven biển có nguy cơ bị quân giải phóng tiến công.

Tuy nhiên tập trung lực lượng lơn tại thị xã không có nghĩa là địch mạnh, mà ngược lại chúng đang lâm vào tình trạng bị động.

Từ những thông tin phản hồi của nhân dân thị xã, Đảng bộ Buôn Ma Thuột có nhận định rất chính xác là: Mặc dù địch có hệ thống phòng thủ bên ngoài khá chặt, bên trong có nhiều căn cứ và cơ quan đầu não được bảo vệ cẩn mật, nhưng phố xá đông khó kiểm soát nên địch vẫn còn sơ hở.


(1) Gồm 55 vạn quân viễn chinh (trong đó Mỹ chiếm 48 vạn 40% tổng số các sư đoàn sẵn sàng chiến đấu) 30% lực lượng không quân chiến thuật, 1/3 lực lượng Hải quân 120/400 máy bay và KL vũ khí, vật chất hậu cần vượt xa cuộc chiến tranh Triều Tiên.
(2) Đến tháng 11-1967 chủ trương tổng tiến công và nổi dậy trên toàn miền Nam được Trung ương và Bộ chính trị khẳng định lại. Mục tiêu của chiến dịch này là: Lợi dụng thời điểm sơ hở nhất, dùng lực lượng tinh nhuệ nhanh chóng chiếm các thành phố, thị xã, thị trấn… Sau đó trở lại, phối hợp với cuộc đấu tranh chính trị của quần chúng tiêu diệt ngụy quyền thiết lập chính quyền cách mạng.
(3) Còn gọi là Trung đoàn Vĩnh Phú.
(4) Tính chung cả quân chủ lực và các sắc lính địa phương, số lượng quân địch trên địa bàn Buôn Ma Thuột cuối năm 1967 khoảng 18.000 tên, tức là 5 người dân thì có một lính.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 04:59:22 pm
THỊ XÃ TRƯỚC LÚC CHUYỂN MÌNH

Thị xã Buôn Ma Thuột cuối năm 1967 với tình hình chuyển biến mau lẹ. Các hoạt động vũ trang và binh vận của ta phát triển với nhịp độ ngày càng nhanh, tạo nên không khí cách mạng sôi sục trong quần chúng. Nhiều cơ sở, nhất là cơ sở nội tuyến xin phép hành động diệt địch. Cơ mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam và truyền đơn kêu gọi binh lính địch bỏ ngũ xuất hiện nhiều nơi trong nội thị. Tuy nhiên những ý đồ lớn hoàn toàn bí mật.

Trước đó để tăng cường khả năng lãnh đạo trên địa bàn thị xã, Thường vụ Tỉnh ủy quyết định bổ sung cho Buôn Ma Thuột hai thị ủy viên và thành lập thêm 3 chi bộ mới(1), các Chi bộ khẩn trương bồi dưỡng lực lượng đấu tranh chính trị tại chỗ, thành lập các tổ chức quần chúng theo ngành giới, tập hợp mọi lực lượng thành đội ngũ chuẩn bị đón thời cơ, đồng thời huy động các đảng viên trẻ và quần chúng trung kiên thành lập hai đội võ trang xung kích (cánh Bắc, cánh Nam) và một đội tự vệ quyết tử để kịp thời tham gia cuộc tổng tiến công và nổi dậy.

Những ngày cuối năm, công việc sắp xếp đội ngũ chuẩn bị chiến đấu được tiến hành rất khẩn trương. Để có những khu vực tập kết, làm bàn đạp đứng chân cho lực lượng tấn công sát mục tiêu, ngoài các căn cứ lõm và vùng giáp ranh ở cánh Đông, cánh Nam được củng cố từ trước, ta tích cực phát triển cơ sở và tạo thế, tạo lực ở các buôn cánh Tây, cánh Bắc.

Cả trong ngoài nội thị lúc này cùng chạy đua với thời gian phối hợp tối đa tinh thần tự lực để đủ sức người, sức của bước vào cuộc chiến đấu một mất một còn vốn đã được đợi từ lâu(2).

Cơ sở ta trong lòng địch liên tục chuyển ra ngoài những in tức quý giá, nhất là ý đồ và nhận định của địch trong những ngày giáp tết, quân số và trang bị của chúng, đặc biệt là sơ đồ phòng thủ của các căn cứ lớn nhỏ trong thị xã, phần lớn các đồn bót và cứ điểm của địch ta đều nắm được quy luật chuyển quân và trực chiến hàng ngày. Cơ sở nội tuyến cũng đã chọn người chuẩn bị chiến dẫn đường cho các mũi tiến công và vẽ sơ đồ cụ thể, đề xuất với Ban chỉ huy mặt trận những mục tiêu dần tiêu diệt như: Tiểu khu Dak Lak, Tiểu đoàn Bảo an, Sở chỉ huy Trung đoàn 45, đồn Cảnh sát Quang Trung, đồn cảnh sát Lam Sơn, trụ sở xã Lạc Giao, Trụ sở các cấp…

 Về hậu cần, Thị ủy Buôn Ma Thuột phân công một đồng chí trong thường vụ trực tiếp chỉ đạo và đôn đốc công tác chuẩn bị. Trong vòng 1 tháng bằng con đường công khai, cơ sở ta lợi dụng những ngày giáp tết và việc đi lại mua bán giữa vùng ven và nội thị nhộn nhịp, đã vận chuyển ra các vùng ven thị hơn 30 tấn gạo, thực phẩm, thuốc men, thiết bị y tế. Các đường dây bí mật đưa hàng trăm khẩu súng và nhiều loại đạn dược vào nội thị.

Theo yêu cầu chung, lực lượng quần chúng cách mạng thị xã cũng đã chuẩn bị sẵn 4 địa điểm tuyệt đối an toàn đặt chỉ huy sở, 15 hầm bí mật và hàng chục hầm trú ẩn để lần lượt đón các đồng chí trong Thường vụ Thị ủy và cán bộ chỉ huy vào ém sẵn ngay giữa lòng thị xã, trực tiếp chỉ đạo chiến dịch.

Lúc này, Ban chỉ huy mặt trận Dak Lak đã chính thức được thành lập, do đồng chí Dũng đại tá tham mưu phó mặt trận Tây Nguyên làm chỉ huy trưởng và đồng chí Mười Nguyên Bí thư Tỉnh ủy là chính ủy. Mọi việc có thể đi đến chỗ hoàn tất và chờ đón mệnh lệnh cuối cùng của cấp trên, không thể khác được, vì sự mong đợi nhiều năm đã quá đủ đối với nhân dân các dân tộc thị xã Buôn Ma Thuột và nhân dân toàn tỉnh.

Ngày 6-12-1967 kế hoạch tấn công và nổi dậy chính thức được truyền đi làm nức lòng chiến sĩ và quần chúng cách mạng Buôn Ma Thuột(3). Ngay sau đó Tỉnh ủy và Ban chỉ huy mặt trận xem xét lại lần cuối cùng quá trình chuẩn bị mọi mặt cho chiến dịch, thông qua lần cuối kế hoạch tấn công và nổi dậy trong toàn tỉnh, đặc biệt là thống nhất kế hoạch chi tiết tấn công các mục tiêu chủ yếu trên địa bàn thị xã Buôn Ma Thuột.

Thường vụ Tỉnh ủy chỉ thị cho Ban binh vận cùng phố hợp với Thị ủy khẩn trương phân loại khả năng, sở trường tác chiến của từng loại cơ sở trong hàng ngũ địch để kịp thời sử dụng theo phương án. Tỉnh ủy cũng quyết định, nhân lúc địch tăng cường tiềm lực quân sự tại thị xã, ta cần có những đòn bất ngờ từ bên trong để tiêu diệt một phần sinh lực của chúng. Chủ trương đó đã mở màn cho những trận đánh táo bạo của nội tuyến và tự vệ mật vào những ngày cuối năm 1967 và đầu năm 1968.


(1) Gồm chi bộ C do đ/c Lâm phụ trách hoạt động trên địa bàn Ấp 4, chi bộ E do đ/c Minh Trinh phụ trách hoạt động trên địa bàn ấp 5, chi bộ D do đ/c Côn phụ trách hoạt động địa bàn ấp 1. Riêng chi bộ A (đầu tiên) vẫn do đồng chí Sáu Gia làm bí thư bám trụ tại địa bàn ấp 3.
(2) Đặc biệt trong quá trình đóng góp chuẩn bị cho Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân, đã có hàng chục gia đình đem hết tinh thần, của cải hiến dâng cho cách mạng, như gia đình ông bà Mười Ký, Mười Du, Bà An, Bà Lúa và nhiều cơ sở cách mạng khác.
(3) Mệnh lệnh đó gọi tắt là kế hoạch N32, kế hoạch chỉ đạo cuộc tổng tiến công và nổi dậy của Thường vụ Khu ủy…


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 05:02:06 pm
NHỮNG VỤ NỔ KINH HOÀNG

Trong rất nhiều vụ nổ diễn ra vào đầu năm 1968 ngay giữa lòng thị xã, có 2 trận đánh mà địch bàng hoàng, khiếp đảm nhất, là trận đánh kho Mai Hắc Đế và trận đánh sư bộ 23.

Kho Mai Hắc Đế là kho đạn lớn nhất Tây Nguyên lúc bấy giờ, nằm ỏ phía Tây Nam thị xã, cách sư đoàn bộ 23 chưa đầy 1 km. Do nhu cầu tăng cường tiềm lực quân sự Buôn Ma Thuột vá để tránh bị thiệt hại lớn trước các cuộc tấn công của quân dân các tỉnh vùng ven biển, trong tháng 12-1967 địch đã vận chuyển thêm hàng ngàn tấn bom đạn từ Nha Trang lên dự trữ tại đây

Về cấu trúc, kho Mai Hắc Đế là một hệ thống hầm chứa kiên cố liên hoàn, nằm chìm dưới mặt đất. Bên trên được đắp lên thành từng dãy núi, từng cụm 4 cái một, nằm thách thức các loại đạn cối và pháo mặt đất của ta tấn công từ xa. Xung quanh căn cứ là một hệ thống nhiều lớp hào kẽm gai dày đặc, có lính tuần tra canh gác nghiêm ngặt suốt ngày đêm. Ta đã nhiều lần có ý đồ tiêu diệt căn cứ này bằng lối đánh tập kích hỏa lực hoặc sử dụng bộ binh. Nhưng nếu dùng hỏa lực cối 82 từ bên kia suối Đốc Học bắc qua, quá lắm cũng chỉ làm thành những ổ gà lỗ chỗ trên mặt các dãy núi tự tạo. Với hệ thống cấu trúc bố phòng của khu vực kho cũng không thể đánh bằng bộ binh. Từ bao năm nay Mai Hắc Đế đã là khu kho an toàn nhất của cả vùng chiến lược miền Trung này của Mỹ ngụy. Lần này, phương án tối ưu nhất được Thường vụ Tỉnh ủy nhất trí là dùng nội tuyến đánh bằng chất nổ, mà người thực hiện là đồng chí Nguyễn Luyện cơ sở cách mạng trong lực lượng sửa chữa quân cụ của kho Mai Hắc Đế.

Đêm 18 rạng ngày 19-1-1968, những tiếng nổ khủng khiếp bất ngờ nhất phát ra từ hệ thống hầm chứa kho Mai Hắc Đế, 12 trong số 16 nhà kho liên hoàn đổ sập trước ngọn lửa đỏ rực cả góc trời phía Tây Nam thị xã. Địch vội vàng báo động và đưa lực lượng đến cứu chữa nhưng vô hiệu. Kho Mai Hắc Đế cháy và nổ liên tục trong 2 ngày đêm, phá hủy hoàn toàn 4000 tấn bom đạn và làm hư hao nặng nề số còn lại. Sau vụ nổ, bọn địch trong các căn cứ kinh hoàng, ngao ngán. Chúng không hiểu được điều gì sẽ xảy ra trong những ngày liên tiếp.

Hơn một tuần sau, một vụ nổ kế tiếp tại sư đoàn 23 lại bồi thêm đòn chí mạng vào tinh thần của quân đội địch. Sáng hôm đó (26-1) như thường lệ, trung sĩ Nguyễn Sen lái xe của tên Trung tá trưởng phòng hành quân sư đoàn 23 (vốn là cơ sở binh vận thị xã) chở hắn đến Sư đoàn bộ chủ trì cuộc họp chuẩn bị hành quân càn quét vùng căn cứ. Khi bọn sĩ quan của phòng tham mưu và các đơn vị trực thuộc tề tựu đông đủ, đồng chí Nguyễn Sen bóc một cây thuốc Rubi mời khắp lượt những tên dự họp vui vẻ, sau đó đặt cây Rubi còn lại trên bàn nước, Nguyễn Sen rời phòng họp lên xe phóng ra khỏi Sư đoàn.

15 phút sau, khi chiếc xe Jeep mang bảng hiệu “Đại bàng” lọt qua khỏi vọng gác cuối cùng trên đường 14, thì một tiếng nổi lớn phát ra từ cây thuốc Rubi, đánh sập ngay tầng nhà nơi bọn chúng đang họp. Gần 50 sĩ quan chết và bị thương. Địch trong thị xã vội vàng báo động khắp nơi và khép chặt các ngả đường. Nhưng cơ sở ta đã đến căn cứ Ea Na an toàn, đang tường trình thực hiện công việc với Bí thư Thị ủy(1).

Ngoài những vụ nổ bất ngờ, táo bạo kiểu như trên, hoạt động của lực lượng tự vệ mật cũng đã gây cho địch hoang mang khiếp sợ. Liên tiếp trong thời gian đó, nhiều tên ác ôn, mật vụ, chỉ điểm lợi hại đã bị trừng trị đích đáng, trong đó có tên Trung tá tham mưu trưởng Sư đoàn 23, tên Ấn tình báo Mỹ. Quán cà phê Trúc, rạp chiếu phóng Lô Đô là nơi bọn sĩ quan thường lui tới cũng bị đánh mìn và lựu đạn. Vì vậy một số tên ác ôn ban đêm không dám ngủ tại nhà, mà phải vào ngủ tập trung trong khu quân sự.

Trong khi đó, những động tác cuối cùng của lực lượng cách mạng thị xã chuẩn bị cho giờ G đã được hoàn tất. Phút bắt đầu cuộc tấn công và nổi dậy chỉ còn tính từng ngày, từng giờ.


(1) Đồng chí Chín Ái (tức Nguyễn Ái) sau giải phóng là Giám đốc Sở Giáo dục Dak Lak, nay nghỉ hưu tại thành phố Hồ Chí Minh.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 05:08:01 pm
CHƯƠNG THỨ BA
BUÔN MA THUỘT VÀO TẾT MẬU THÂN

ĐÒN NGHI BINH CHUẨN XÁC

Chiến trường Dak Lak, nhất là các quận lỵ và các vùng ngoại vi Buôn Ma Thuột vào những ngày đầu năm 1968 gần như yên tĩnh. Mặc dù sau sự kiện Pleiku(1) địch ở Buôn Ma Thuột đã đánh hơi thấy điều gì đó bất ổn. Chúng tung ra vùng ven toàn bộ tiểu đoàn thám kích Trung đoàn 45 và lực lượng quân báo sư đoàn 23, nhằm tìm kiếm dấu hiệu di chuyển của quân giải phóng. Nhưng vẫn không có một nguồn tin nào cho biết có quân ta xung quanh thị xã Buôn Ma Thuột và các quận lỵ.

Tuy vậy, địch vẫn tăng cường phòng thủ. Chúng bố trí lại lực lượng, tập trung vào những nơi xung yếu nhất như: Rút bớt quân chiếm đóng từ hướng quận lỵ Phước An sang phía Bắc đường 14, rải đều từ Buôn Hồ đến cheo reo và tăng thêm quân chốt chặn đèo Hà Lan – một cao điểm lợi hại cách Buôn Ma Thuột 20 km về phía Bắc. Ở hướng Buôn Ky, Đài phát thanh và Buôn Gram (Tây Nam và Đông Nam thị xã) địch tăng gấp đôi quân đồn trú tại các ấp chiến lược. Ban đêm, 80% xe bọc thép được điều ra án ngữ các cửa ngõ vào nội thị, đặc biệt là cổng số 1, cổng số 3, ấp Châu Sơn và vườn hoa – đèn 3 ngọn. các đồn bốt, chốt điểm bảo vệ thị xã đặt trong tình trạng báo động sẵn sàng chiến đấu và được trang bị thêm các thiết bị chống hỏa lực bắn thẳng của ta.

Mặc dù tại thời điểm này, mọi chi tiết của kế hoạch tổng công kích được bảo mật tốt đa. Song trong tình hình địch phòng thủ chặt chẽ cả trong lẫn ngoài và cố phán đoán kế hoạch quân sự của ta, nên Ban chỉ huy mặt trận quyết định phải có những đòn nghi binh đánh lạc hướng địch, phối hợp với bên trong tăng cường diệt ác trừ gian, nhằm tạo thế và lực cho cuộc tổng tấn công sắp tới. Các lực lượng vũ trang trên địa bàn tỉnh được lệnh mở những đợt tập kích nhỏ, bất ngờ, đánh nhanh, rút gọn, nhằm và các chốt điểm lẻ trên các tuyến vòng ngoài Buôn Ma Thuột, căng kéo địch ra khắp nơi, buộc chúng phải bộc lộ những sơ hở về phòng thủ; từ đó thực hiện những trận đột kích bất ngờ, tiêu hao sinh lực địch.

Thực hiện mệnh lệnh của ban chỉ huy mặt trận, chỉ sau một vài đòn nghi binh chuẩn xác ta đã thực hiện được ý đồ căng kéo địch ra nhiều hướng và khiến cho chúng không thể nào phán đoán nổi trọng tâm hoạt động quân sự của ta trên chiến trường Buôn Ma Tuột.

Ngày 4-1-1968, ban chỉ huy mặt trận quyết định hợp nhất các đại đội đặc công 308, 309, 310 của tỉnh thành tiểu đoàn đặc công 401(2). Ngay đêm đó nhân lúc địch tập trung quân và phương tiện chuẩn bị càn ra vùng ven, đơn vị này đã luồn sâu vào thị xã, tập kích sân bay L19 bằng xung lực và pháo kích, mở màn cho những hoạt động vũ trang trong tiền tổng tấn công. Kết quả trận đánh khiến cho địch bất ngờ, sửng sốt: hai lô cốt bảo vệ sân bay bị đánh sập, 15 máy bay bị phá hỏng và 73 tên địch bị loại khỏi vòng chiến đấu.

Đêm hôm sau, Đại đội 308 một lần nữa luồn vào thị xã tấn công dinh tỉnh trưởng. Hai trận đánh liên tiếp này cộng với những vụ nổ táo bạo của nội tuyến diễn ra trước đó chừng nửa tháng, đã thực sự gây nên nỗi kinh hoàng cho hàng ngũ địch. Lần đầu tiên sau hơn 10 năm dốc sức bình định – biến Buôn Ma Thuột thành một pháo đài “bất khả xâm phạm”, đến lúc này địch mới vỡ mộng. Địch bắt đầu hiểu hậu phương của chúng hoàn toàn bất ổn.

Để đối phó với tình hình, địch không còn cách nào hơn là huy động mọi lực lượng vũ trang, kể cả cảnh sát dã chiến, thám báo, biệt kích, tổ chức nhiều cuộc lùng sục vào các vùng dân cư xung quanh thị xã, quận lỵ, các đồn điền cà phê, cao su và những vùng giáp ranh mà chúng nghi ngờ có bộ đội ta trú quân. Nhưng một lần nữa các cuộc hành quân của địch đều vô hiệu vì không hề thấy lực lượng quân giải phóng đâu cả.

Nửa tháng tiếp theo các sự kiện trên, tình hình Buôn Ma Thuột và các quận lỵ trở lại yên tĩnh. Mặc dù địch ra sức thăm dò các hoạt động của ta, nhưng vẫn không có dấu hiệu nào cho thấy ta sắp sửa tấn công lớn. Bỗng nhiên, vào đêm 21-1-1968, quân ta trả lời chúng bằng một trận tập kích dữ dội. Tiểu đoàn 301 dùng 2 đại đội bộ binh với lối đánh bất ngờ (bộ binh đặc công hóa) tấn công địch và hỗ trợ đắc lực cho bộ đội đặc công 401 đánh mật tập vào chi khu Lạc Thiện, ấp Liên Sơn và các đồn bốt xung quanh, tiêu diệt gần 100 tên địch và nhanh chóng rút ngay trong đêm, không để lại dấu vết.

Bộ đội ta liên tục mở những tấn công các ấp chiến lược quan trọng của địch ở phía Bắc thị xã, gồm ấp buôn Trinh, ấp buôn Win, ấp Cuôr Đăng và hai lần phục kích địch trên đèo Hà Lan, gây cho chúng những tổn thất lớn về sinh lực.

Cùng thời gian trên, tại thị xã Cheo Reo và quận lỵ Đức Lập lực lượng bộ đội địa phương hai huyện: H3 (Phú Bổn) và H8 (Đức Xuyên) cũng thực hiện những cuộc tấn công nhở ở nhiều hướng khiến cho địch vốn đang bối rối càng bị căng kéo thêm và lâm vào tình trạng bị động về phòng thủ.

Những đòn tiến công và tiêu diệt sinh lực địch trước giai đoạn tổng tấn công và nổi dậy của quân và dân Dak Lak đạt hiệu quả trên cả mức dự kiến, là khúc nhạc dạo đầu của dàn hợp xướng tổng tiến công, tổng nổi dậy mùa xuân 1968 lịch sử.


(1) Cuối năm 1967 địch ở Pleiku thu được những ti tình báo cho biết có khả năng ta tấn công lớn vào dịp tết. Vì vậy chúng tăng cường phòng thủ và báo động toàn khu vực Tây Nguyên. Cũng vào thời điểm đó, tại Quy Nhơn, an ninh quân đội địch cũng nắm được một số băng ghi âm mà chúng nghi là ta sẽ phát trên đài phát thanh sau khi chiếm được Quy Nhơn.
(2) Quyết định này nhằm xây dựng một số đơn vị tinh nhuệ, có khả năng hợp đồng tác chiến và đủ sức tiêu diệt các chi khu quận lỵ địch trở lên. Trước mắt là để phục vụ cho cuộc tổng tiến công và nổi dậy tết Mậu Thân.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 05:12:20 pm
NGÀY MỒNG MỘT TẾT

Chấp hành mệnh lệnh của Ban chỉ huy mặt trận, bắt đầu từ đêm 29 tết, tức là đêm 28-1-1968(1), các lực lượng vũ trang tham gia tiến công Buôn Ma Thuột đã tìm cách hành quân bí mật vào các địa điểm tập kết.

Tiểu đoàn 301, Đại đội đặc công 308, 309 của tỉnh, tiểu đoàn 2 chủ lực và đại đội trợ chiến đã nhanh chóng áp sát vùng phía Nam và Đông Nam thị xã, khu vực Buôn Tăng Ýu, Ea Kao, Hdơk, Cư Kô, Cư Mblim… Hai đại đội của tiểu đoàn 1 chủ lực từ hướng Bắc tiến về Buôn Ma Thuột gặp địch trên đường hành quân đã phải dừng lại triển khai tác chiến từ xa. Một đại đội cũa tiểu đoàn 1 cùng bộ đội đặc công 310 từ hướng Buôn Ky xuống áp sát các mục tiêu phía Tây Bắc thị xã.

Chính thời điểm này, tại nội thị, việc chuẩn bị những chi tiết cuối cùng cho giờ G được hoàn tất một cách xuất sắc. Giao liên và cơ sở nội tuyến đón quân trên các hướng đúng như kế hoạch dự kiến. Các tổ công tác chính trị trực tiếp hướng dẫn các bộ phận phụ trách vận động quần chúng nổi dậy rà soát lại lần cuối cùng phương án của mình và ở trong tư thế sẵn sàng hành động. Những gia đình cơ sở tất bật với ngày tết như bao gia đình bình thường khác nhưng âm thầm, nao nức sắp xếp lại băng cờ, truyền đơn, khẩu hiệu và gói gém thuốc men thực phẩm, bánh trái cho bộ đội. Tất cả hồi hộp chờ dợi giây phút mở màn tổng tiến công.

Theo kế hoạch, giờ nổ súng của toàn miền Nam bắt đầu từ 00 giờ đêm 29-1-1968, tức giao thừa tết Mậu Thân và ưu tiên cho Sài Gòn – Gia định nổ súng trước. Nhưng khi tiếng pháo giao thừa trong thị xã đã thưa thớt dần và ngày mồng một tết bước sang 00 giờ 45(2) vẫn chưa thấy tín hiệu cho phép mở màn, Ban chỉ huy mặt trận quyết định nổ súng.

Ngay tức khắc, các dàn hỏa tiễn mặt đất (ĐKB) của ta đồng loạt phát hỏa, vạch những đường đạn đỏ rực vào trung tâm thị xã, phát đi hiệu lệnh tổng tiến công(3).

Ở cánh Nam, tiểu đoàn 301(4) có cơ sở nội tuyến dẫn đường từ khu vực Buôn Cư Mblin nhanh chóng vượt qua các dãy đồn bát úp vá suối Ea Tam, nhằm thẳng đèn 3 ngọn tiến vào. Đơn vị phong tỏa khu vực cổng số 1 và nổ súng tiến công đồng thời hai mục tiêu: Ty ngân khố và tòa hành chánh tỉnh. Hai mục tiêu này nhanh chóng bị tiêu diệt và là những mục tiêu đầu tiên lọt vào tay bộ đội ta. Một giờ sau, tiểu đoàn 301 phát triển đánh sang tiểu khu Dak Lak, vây hãm khu đầu não quân sự này của địch. Với hỏa lực mạnh và dày dặc, địch trong tiểu khu ra sức cố thủ để tìm cách phá vây, nhưng bị bộ đội ta cầm chận tại chỗ không thể nào phản công lại được.

Tiểu đoàn 39 tấn công đài phát thanh Buôn Ma Thuột ở hướng chính Nam. Bộ đội ta đột nhập qua cổng chính, tiêu diệt hoàn toàn một trung đội bảo an và bắt sống tại đây 3 nhân viên kỹ thuật và cố vấn Mỹ. Sau đó tiểu đoàn đánh chiếm trường huấn luyện nghĩa quân và trụ lại đây trước lúc trời sáng.

Tiểu đoàn đặc công 401 phải chia đôi lực lượng giải quyết hai mục tiêu cách xa nhau là tỉnh đoàn Bảo an và khu lao xã. Tỉnh đoàn Bảo an là cứ điểm thuộc loại kiên cố nhất của địch tại Buôn Ma Thuột, có công sự bê tông, hàng rào, bãi mìn và chướng ngại vật nhiều tầng. Sau nhiều tiếng đồng hồ tấn công liên tục, đại đội đặc công 308 đánh sập 2 lô cốt, diệt một ổ đại liên và quay về hướng trung tâm phối hợp với bộ đội 301 tiếp tục tấn công các mục tiêu khác.

Đại đội đặc công 309, cùng lúc đó, có cơ sở dẫn đường(5) đã nhanh chóng bỏ qua các cứ điểm vòng ngoài, luồn sâu vào nội thị tiến công khu lao xá để giải phóng đồng bào chiến sĩ của ta đang bị giam cầm tại đây. Nhưng do không nắm vững tín hiệu. Sự phối hợp trong ngoài không ăn ý nên bộ đội vào không đúng lối an toàn. Trong khi đó ta không chuẩn bị phương tiện vượt thành, hỏa lực lại yếu không đủ để đột nhập qua cổng chính, nên đơn vị đành phải quay lại và mục tiêu này cuối cùng không giải quyết được.

Một trong những mũi quan trọng của ta ở hướng Nam là tiểu đoàn 2 chủ lực được lệnh đánh chiếm sư đoàn 23 địch. Sau khi hành quân vòng tránh các cứ điểm ven thị, tiểu đoàn 2 đến đồi La Sơn thì gặp địch. Cuộc chiến đấu không dự tính đã nổ ra trên đường đi đến đích. Tiểu đoàn 2 nhanh chóng tiêu diệt gọn Trung đội thám báo tuần tra này của địch và tiếp tục tiến và hướng mục tiêu. Nhưng tại đây người dẫn đường bị thương nặng, đơn vị không quen thuộc địa bàn nên không thể tiến đánh sư bộ 23 như dự kiến và buộc phải trụ lại cơ sở La Sơn để đánh địch phản kích.


(1) Năm đó lịch miền Bắc chậm hơn lịch miền Nam một ngày, và ngày nói trên là theo lịch miền Bắc.
(2) Buôn Ma Thuột là một trong những địa phương nổ súng sớm nhất trong toàn miền Nam. Trong cuối “Tết” của nhà báo Mỹ Dôn Bodơfơ, tác giả mô tả khá chính xác cuộc tổng tiến công và nổi dậy ở Buôn Ma Thuột, xong lại ghi giờ mở màn là 1 giờ 35 phút – chi tiết này không được chính xác.
(3) ĐKB được lệnh bắn vào 3 mục tiêu: Sở chỉ huy trung đoàn 45, sân bay Hòa Bình và sư đoàn bộ 23. Nhưng do đến giờ chót mới tập kết, trời tối và bộ đội không thạo địa hình, nên không có mục tiêu nào bắn trúng.
(4) Tiểu đoàn 301 được coi là đơn vị chủ chốt trong tổng tiến công. Tiểu đoàn do đồng chí Trần Cảm – Phái viên của tỉnh đội trực tiếp chỉ huy.
(5) Đồng chí Ngô Tá Cố cơ sở binh vận là người phát tín hiệu dẫn quân ra vào khu lao xá – Nguyễn Sơn dẫn đường.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 05:14:57 pm
Ở hướng Bắc, ngay sau khi ĐKB phát hiệu lệnh tổng tiến công, Đại đội đặc công 310 cùng một đại đội của tiểu đoàn 1 chủ lực đã nhanh chóng đánh chiếm khu thiết giáp. Bộ đội ta làm chủ mục tiêu này, chiếm 4 xe M113 và dùng súng trên xe tăng địch bắn sang khu pháo binh. Tại khu pháo binh, trước giờ nổ súng, một cơ sở nội tuyến(1) đã bí mật bỏ đá vào các nòng pháo nên ngay từ đầu ba khẩu pháo địch bị vỡ nòng. Địch buộc phải dùng lực lượng bộ binh chống trả và cố thủ chờ trời sáng.

Cùng lúc đại đội trợ chiến 314 dùng hỏa lực cối 82 ly tấn công sân bay L19 và uy hiếp sở chỉ huy trung đoàn 45, nhưng do hỏa lực quả mỏng nên ta không áp chế được trung đoàn 45 và địch vẫn chốt giữ cửa ngõ phía đông này nơi 2 con đường 21 và 21 bis gặp nhau trước khi vào thị xã(2).

Cũng trong buổi sáng ngày mồng 1 tết, phối hợp kịp thời với các mũi tấn công đồng loạt trên các hướng, lực lượng an ninh tỉnh cùng với tự vệ, xung kích vũ trang thị xã tấn công hai đồn cảnh sát Quang Trung và Lam Sơn. Tại đồn cảnh sát Quang Trung, ta đánh sập trụ sở chính, diệt 30 tên, sau đó phát triển đánh sang Pháo đài quân vụ và trụ sở cảnh sát dã chiến (Suối đốc học).

Riêng Tiểu đoàn một chủ lực của ta, suốt ngày mồng một giao chiến với địch ở vòng ngoài, nên không vào được nội thị đánh chiếm khu pháo binh như dự kiến. Song các đơn vị pháo binh địch vẫn bị khống chế bới Đại đội đặc công 310, nên địch không thể dùng pháo để yểm trợ cho bộ binh phản công được.

Trong khi đó tại hầu hết các quận lỵ, chi khu quan trọng và những nơi đóng quân của địch trong toàn tỉnh, địch hoàn toàn bị động bởi những cuộc tấn công bất ngờ, phối hợp dồn dã của bộ đội địa phương và du kích các huyện.

Hai giờ sáng tại Quảng Nhiêu, bộ đội H5 đột nhập và nhanh chóng đánh chiếm ấp chiếm lược Quảng Nhiêu, Buôn Dzù và ấp Đạt Lý. Tiểu đoàn 4 trung đoàn 45 ngụy đóng tại trung tâm Quảng Nhiêu bị tập kích bất ngờ, không kịp trở tay vội tháo chạy về Buôn Ma Thuột.

Tại Phú Nhơn, ngay từ đầu địch hoàn toàn tê liệt, không có phản ứng nào đáng kể. Tuy ta chưa đánh lớn nhưng địch ở chi khu và quận lỵ Phú Nhơn khiếp đảm. Chúng chống cự yếu ớt và bỏ quận lỵ chạy ra hướng Bắc. Bộ đội H3 nhanh chóng huy động quần chúng bao vây một số cứ điểm và dùng loa gọi hàng. Bọn địa phương quân đồn trú trong các dồn bốt hai bên đường 14 hốt hoảng hạ vũ khí chỉ sau 3 tiếng đồng hồ phối hợp giữa tấn công và nổi dậy của quần chúng, ta hoàn toàn làm chủ khu vực Phú Nhơn.

Tiếp đó, một loạt quận lỵ khác, Buôn Hồ, Khánh Dương, Phước An, Lạc Thiện… như một phản ứng dây chuyền, đều bị lực lượng võ trang và du kích tại chỗ tấn công bao vây khống chế. Tại Buôn Hồ, sau 2 tiếng đồng hồ tập kích vào quận lỵ, đại đội bộ binh 303 và bộ đội H4 đồng thời đột phá điểm tiêu diệt địch ở ấp chiến lược được coi là quan trọng nhất của địch trên hướng Bắc Buôn Ma Thuột là ấp buôn Trinh, tiêu diệt toàn bộ quân địch đích tại đây, hỗ trợ cho quần chúng nổi dậy bức rút nhiều buôn, ấp lân cận và một số đồn bốt địch xung quanh quận lỵ.

Tại khu vực Đông Buôn Ma Thuột, bộ đội địa phương H8 tấn công đánh chiếm ấp di cư Trung Hòa, cắt đôi đường 21 bis từ Buôn Ma Thuột đi Lạc Thiện. Quần chúng cách mạng ở các buôn ấp xung quanh khu vực Trung Hòa như Buôn Bhung, Buôn Ea Khít, buôn Ea Mtắ, buôn Khốp… nổi dậy làm chủ cả một vùng rộng lớn (trừ Kim Châu phát). Sau đó, lực lượng vũ trang H8 trụ lại ở buôn Gram, phục kích đánh thiệt hại nặng đoàn xe quân sự 7 chiếc chở quân từ Lạc Thiện lên tiếp cứu cho quân Buôn Ma Thuột, vô hiệu hóa hoàn toàn lực lượng chi viện của địch ở cánh đông.

Như vậy là trong ngày một một tết, ngày đầu tiên của cuộc tổng tiến công và nổi dậy – những diễn biến về quân sự trên chiến trường xảy ra đúng như kế hoạch mà ban chỉ huy mặt trận đã dự kiến. Đặc biệt tại thị xã Buôn Ma Thuột, tuy còn những mục tiêu chính chưa đánh chiếm được, nhưng các lực lượng vũ trang tham gia tấn công đều hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc. Ta đã đưa gần hết lực lượng vào nội thị, tấn công bất ngờ, đồng loạt vào hầu hết các căn cứ, cơ quan đầu não địch, tiêu diệt, bức rút một số mục tiêu và khu quan trọng, phá rã lực lượng kìm kẹp ở hàng chục ấp chiến lược ở vòng ngoài, làm chủ một phần rộng lớn khu vực phía tây nội thị. Chính các đòn tán công quân sự này đã đạt hiệu quả theo ý định ban đầu và tác động nhanh chóng vào cuộc đấu tranh chính trị của quần chúng trong và ngoài thị xã.


(1) Đồng chí Danh cơ sở nội tuyến tại tiểu đoàn 232 pháo binh địch.
(2) Đường 21 bis nay là quốc lộ 27 Buôn Ma Thuột đi Lâm Đồng.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 05:18:13 pm
QUẦN CHÚNG XUỐNG ĐƯỜNG

Khi tiếng pháo giao thừa tết Mậu Thân nổ rền khắp thị xã rồi thưa dần, chính là thời khắc bồi hồi đến nghẹt thở. Rải rác trong một vài khu phố, các gia đình bày dọn đồ cúng đầu năm rất sớm trước hiên nhà, song thực tế để chờ hiệu lệnh tổng tiến công. Ba mươi phút trôi qua, thị xã bỗng rung lên bởi tiếng ĐKB nổ xé màn đêm và tiếp đó là tiếng súng bộ binh rền vang khắp bốn hướng. Không hể tính hết có bao nhiêu đồng bào đồng chí chúng ta nằm sâu trong thị xã chảy nước mắt mừng vui trong giay phút đó, giây phút chờ đợi từ lâu nay đã đến.

Tại ấp Ba, khu vực trung tâm nội thị Buôn Ma Thuột – nơi tập trung đông các gia đình cơ sở cách mạng đã bừng dậy ngay lập tức sau loạt pháo đầu tiên của bộ đội ta. Chưa đầy nửa giờ sau, nhân dân tỏa ra các khu phố và kịp thòi hành động, từng nhóm quần chúng và tự vệ mật len lỏi qua những hẻm tối làm nhiệm vụ cảnh giới, rải truyền đơn, treo cờ lên những nơi công cộng, giữa lúc tiếng súng tấn công của bộ đội càng lúc càng dữ dội ở khu thiết giáp và khu pháo binh.

Bọn địch đóng tại ấp 3 hết sức kinh hoàng, hầu như không có phản ứng nào. Chúng bỏ mặc ác đồn bốt, chạy tán loạn vào khu dân cư. Lợi dụng tình hình đó quần chúng chiếm lĩnh ngay các cứ điểm, thu vũ khí, treo cờ Mặt trận lên trụ sở ấp và các trường học, ta làm chủ một phần ấp 3 chỉ chứa đầy một tiếng rưỡi đồng hồ sau khi mở màn tổng tấn công và nổi dậy.

Từ đó cho đến mờ sáng, các đội xung kích võ trang, tự vệ mật và quần chúng cách mạng tiếp tục uy hiếp địch, làm chủ cả ấp 3, ấp 4 và một phần ấp 5(1). Bộ đội và xung kích vũ trang đánh tới đâu, nhân dân tiếp quản và treo cờ rải truyền đơn tới đó. Hàng chục tên ác ôn, chỉ điểm không kịp tẩu thoát đã bị bắt nhốt vào trường A Dục. Cả thị xã bừng lên trong cơn bão táp cách mạng.

Đến khi trời sáng rõ thì khu vực phía Tây nội thị Buôn Ma Thuột hoàn toàn do ta làm chủ, chỉ còn khu pháo binh và khu vực phía Nam đường Phan Bội Châu đến suối Đốc Học, địch đang cố sức cầm cự chờ giải vây. Cờ mặt trận đã tràn ngập một số đường phố, trường học, công sở, nhất là ở các đường Hàm Nghi, Võ Tánh, Đào Duy Từ, trường Bồ Đề, trường A Dục, chùa Kỳ Viên, trụ sở Lạc Giao.

Tại các khu vực phía Đông, phía Nam, các trận giao chiến giữa ta và địch càng lúc càng ác liệt. Trừ Ty ngân khố và Tòa hành chính tỉnh đã lọt vào tay bộ đội 301, còn các căn cứ khác bị vây hãm và địch đang chống trả hết sức quyết liệt. Hàng chục quần chúng được phân công bám sát các mũi tấn công, làm nhiệm vụ tiếp tế và tải thương. Tự vệ mật và nhân dân phong tỏa các đường phố không để bọn tề điệp, cảnh sát trốn thoát khỏi các ấp. Một số cơ sở cách mạng lợi dụng tình hình, xâm nhập vào các khu gia binh vận động gia đình binh lính giữ chồng con họ (đang nghỉ ăn tết tại nhà) không cho trở lại đơn vị, trong khi từ các loa phóng thanh, địch kêu lên inh ỏi gọi toàn bộ binh lính và cảnh sát trở lại nhiệm sở.

Trong sáng một một, tại ba địa điểm: chùa Khải Đoan, nhà thờ trung tâm và vườn cao su km3, các tổ công tác chính trị huy động hàng nghìn đồng bào các thôn đến tham dự mít tinh. Đặc biệt tại chùa Khải Đoan gần bảy nghìn người, kể cả đồng bào từ hướng đông tản cư lên, tập trung đến sân chùa, đứng tràn ra cả đường phố dự mít tinh. Đội thanh niên tuyên truyền võ trang và tổ công tác chính trị của thị ủy phải mượn loa phóng thanh của nhà chùa tuyên truyền về tình hình cách mạng, chính sách của mặt trận dân tộc giải phóng và kêu gọi toàn thể đồng bào hưởng ứng cuộc tổng tiến công và nổi dậy. Sau cuộc mít tinh, quần chúng tỏa ra các đường phố biến thành những cuộc tuần hành, một số đoàn kéo ngang qua trụ sở, công sở và đồn bót địch, hô vang các khẩu hiệu, kêu gọi ngụy quân ngụy quyền bỏ súng trở về với cách mạng.

Tại trường công nhân cơ điện tỉnh, hàng trăm học sinh nội trú con em các dân tộc đang học nghề, cũng đã nhanh chóng tràn ra đường phố và nhập vào đoàn tuần hành của đồng bào thị xã. Trước sân trường lá cờ ba que bị xé nát vụn vứt ra từng mảnh, cờ nửa đỏ nửa xanh rực rỡ tươi nguyên, phất phới tung bay trên đỉnh cốt.

Cách mạng đã thực sự là ngày hội của mỗi tầng lớp nhân dân ở khắp mọi vùng. Cùng lúc với cuộc nổi dậy ở thị xã, hàng vạn quần chúng từ H3, H4, H8, H10 và các vùng nông thôn ven thị xã đã đồng loạt xuống đường, thẳng hướng kéo về Buôn Ma Thuột, cùng chia lửa với nhân dân nội thị. Các hướng này đều do Ban thường vụ Đảng bộ các huyện trực tiếp chỉ đạo.

Ở hướng Bắc, ngay sau khi lực lượng võ trang tấn công các quận lỵ và làm chủ nhiều khu vực hai bên trục đường 14, đồng bào trong các vùng căn cứ H3, H4 và ven quận lỵ Buôn Hồ, Phú Nhơn đã nổi dậy bức rút các đồn bốt và ấp chiến lược địch. Bốn giờ sáng một một Tết nhân dân các khu dinh điền, buôn ấp vùng giải phóng, vùng tranh chấp ở Bắc-Nam đường 14 thuộc H4 lần lượt kéo nhau về các dinh điền Đạo tế, Từ cung(2) tổ chức thành đoàn tiến về thị xã. Khi đoàn tiểu tình gần 6000 người đến ấp Cuôr Đăng thì chạm trán với gần một đại đội địa phương quân tại đây. Địch nổ súng, buộc quần chúng giải tán, đoàn biểu tình hô vang các khẩu hiệu, vẫn tiến về thị xã. Trước khí thế áp đảo của nhân dân, bọn lính phải dạt ra 2 bên đường, để mặc cho đoàn biểu tình tiếp tục tiến. Nhưng đoàn người tay không cầm cờ, hô khẩu hiệu đã làm cho bọn chỉ huy ác ôn tức tối. Những loạt đạn bắn tỉa của chúng đã nhằm vào hơn 30 cán bộ và đồng bào đi đầu. Mất mát đầu tiên này quá lớn, cũng không thể làm nhụt chí đồng bào ta, và biển người có thể vẫn cứ tiếp tục thẳng hướng đổ về Buôn Ma Thuột, nếu sau đó bọn chỉ huy địa phương quân khát máu Cuôr Đăng không ra lệnh cho lính xả súng bắn vào đoàn người. Biết tình thế không thể tiến thêm được nữa, đồng chí Hoàng Lâm (bí thư H3) cũng lãnh đạo đoàn ra lệnh rút về Từ Cung chờ phương án mới.

Ở hướng Nam, trước giờ mở màn cuộc tổng tiến công, quần chúng từ các xã Tây H10 và một số Buôn ven thị như: Ea Na, Ea Nai, Tulơ, CưMblim, K’măn, Cư Kô, Tăng Yú… đã chỉnh tề đội ngũ chuẩn bị kéo vào nhập thị. Ba giờ sáng một một Tết, đoàn biểu tình trên 2.500 người mang theo cờ, khẩu hiệu cồng chiêng rầm rập tiến qua ấp Ea Kao. Bọn địch ở đây hốt hoảng dàn ra mặt đường, xả súng vào giữa đoàn người. Đội vũ trang xung kích cánh Nam (V12) đi theo bảo vệ đoàn biểu tình nổ súng chống lại, nhưng lực lượng quá ít không ngăn chặn được sự đàn áp man rợ của địch. Đồng chí Ama Ba, Ama Đoan(3) và hàng chục quần chúng hy sinh. Đoàn biểu tình không tiến thêm được nữa.


(1) Nay là các phường Thống Nhất, Thành Công, Thắng Lợi và một phần xã CưÊbua.
(2) Nay là xã Cư Bao (huyện Crông Búc)
(3) Ama Ba (Tức Nguyễn Tấn Trung) – cán bộ Binh vận tỉnh, Ama Đoan quê Nghệ Tĩnh) Tỉnh ủy viên Dak Lak.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 05:21:55 pm
Cùng với cánh Bắc, cánh Nam cuộc xuống đường đi giải phóng thị xã của nhân dân cánh Đông do nhân dân huyện 9 dẫn đầu hết sức đông đảo và quyết liệt, để lại một dấu ấn bi hùng nhất của trang sử đấu tranh chính trị binh vận tết Mậu Thân Buôn Ma Thuột.

Huyện 9 là huyện vùng căn cứ kháng chiến, nơi cung cấp nhân tài vật lực lớn cho hoạt động kháng chiến ở thị xã và cho cả tỉnh. Năm đó, huyện 9 không có lúa. Hai mùa khô 1965-1966 và 1966-1967, Mỹ ngụy mở nhiều cuộc càn quét đánh phá điên cuồng làm cho các vùng hậu cứ kháng chiến gặp khó khăn, nhân dân sống bằng củ mì là chủ yếu. Vùng đất kiên cường này, không năm nào Mỹ ngụy không cho quân đi càn quét, quấy nhiễu, không ngày nào khỏi có bom rơi đạn nổ. Không còn một mảnh rẫy, mảnh vườn, 1 rừng cây, khe suối, đường đi, buôn làng bến nước nào ở đây thiếu vết bom đạn cày đi, xới lại. Gia đình nào cũng con, em, người thân hy sinh cho chiến tranh. Mất mát, đau thương chồng chất. Tội ác đế quốc Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn đối với đồng bào ta quá lớn. Hơn ai hết, đối với nhân dân huyện 9, tổng tấn công, tổng nổi dậy là nguyện vọng thiết tha nhất chờ đợi từ lâu. “Tất cả để chiến thắng” “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” “Thời cơ ngàn năm có một!”. Những khẩu hiệu hành động cách mạng vang lên, sục sôi, náo nức hết buôn làng này đến buôn làng khác trong những ngày nhân dân huyện 9 hội quân, chuẩn bị lực lượng cuối tháng chạp năm 1968.

Ngày xuất quân, bên bờ suối Ea Ô – Vũ Bổn có 5 đại đội, gồm nhân dân các xã Khuê Ngọc Điền, Phước Trạch, Vũ Bổn, Thăng Quý, Thăng Thạnh, Thăng Trí, Lệ Giáo Buôn Lum, Yang Ré Buôn Chăm, Buôn Năng Tơng, Buôn Tul, Buôn Khanh, Buôn Ea Chóa, Cưdrâm, Buôn Khóa, Buôn Ngô, Dak Tuor… Mọi người mang theo trên tay mình, cờ mặt trận DTGG, cờ hòa bình, cờ chuốt, chiêng, trống, mõ, gậy gộc, xà gạc… Đoàn quân ra khỏi vùng căn cứ, xuyên qua các buôn, các dinh điền mà đi. Các đội công tác và nhân dân trên các vùng đoàn đi qua cũng đã chuẩn bị sẵn sàng đón tiếp niềm nở, bổ sung gạo, lương thực, thuốc men và gia nhập đội ngũ. Cứ thế, đoàn quân càng đi, càng dài thêm. Khi ra khỏi đồn điền người Pháp (Guy Per) đổ ra đường 21 tiến về thị xã, số lượng đội quân chính trị này lên đến trên 9000 người.

5 giờ sáng ngày 30 tháng 1 năm 1968 (tức là mồng một tết Mậu Thân) khi tiếng súng tổng tấn công của nhân dân thị xã đang nổ dữ dội, đoàn quân chính trị cánh Đông tiến đến khu vực Buôn Kô Tam. Bọn nghĩa quân ấp nghe thấy đoàn người hô khẩu hiệu giải phóng thị xã, vội nhảy xuống công sự, dùng súng M79, AR15 bắn chặn đường. Đoàn người vung cao gậy, xà gạc, nổi trống mõ, chiêng cồng và tiếp tục tiến. Địch bắn xối xả vào tốp người đi đầu. Má Hai, chị H’Lanh và 6 người nữa trúng đạn ngã xuống. Chị Mười nhận lá cờ từ tay má Hai trao cho, vượt lên dẫn đoàn người tiến “Đà đảo đế quốc Mỹ và bọn tay sai” “Đả đảo quân giết người”. Khẩu hiệu từ lao tin binh vận, loa tay, loa miệng vang lên không ngớt. Những lời kêu gọi vận động binh lính cũng vang lên “Anh em binh sĩ đừng bắn vào dân! Đừng bắn vào mẹ, vợ và anh chị các anh em!”.

Cùng với tiếng hô là tiếng chiêng, cồng, tiếng trống áp đảo, thôi thúc, bọn nghĩa quân ấp Kô Tam cuối cùng phải ngừng tiếng súng. Nhiều tên nhảy ra khỏi công sự, đứng nhìn đoàn biểu tình, nhiều tên bỏ chạy vào buôn.

Đoàn người đến khu vực ấp Tình thương (km9) thì bọn lính trong ấp đã được báo động chặn đường. Trước cả biển người sục sôi tiến tới, bọn lính lùi khỏi mặt đường, chạy dạt ra 2 bên, có đứa chạy hẳn vào ấp. Mấy phút sau đó, khi đoàn người tiến qua chính diện ấp, đạn khói, đạn cay, rồi M79, đạn các loại bắt đầu nổ. Hàng loạt người ngã xuống. Khói lửa mù mịt. Đoàn người nắm tay nhau vượt qua lửa đạn, quyết tiến về phía trước trong tiếng súng, tiếng hô khẩu hiệu không ngớt. Bọn khát máu được quan thầy Mỹ huấn luyện đã thể hiện hết bản chất tàn bạo của chúng khi dùng tất cả các cỡ vũ khí đàn áp vào biển người tay không, luôn kêu gọi chúng ngừng tiếng súng, đứng bắn vào người thân. Đồng bào sôi sục căm thù, người này ngã xuống, người khác tiến lên, cả biển người ầm ào chuyển động trong tiếng gào, thét, tiếng hô khẩu hiệu cách mạng giành giật với tiếng súng địch.

Chị Mười vừa cầm cờ thay má Hai(1) chỉ huy đoàn người, lại bị trúng đạn, hy sinh. Nhiều người khác tiếp tục ngã xuống. Má Hai lúc này đã bị thương nhiều chỗ, sức đã yếu, nhưng không chịu nổi cảnh đó. Từ giữa khối người, má vươn lên giương cao lá cờ, tổ chức một tổ quyết tử 5 người xông vào phía hỏa lực địch, hòng bịt chặt nòng đại liên cho đoàn người tiếp tục tiến. Má Bảo: “Chỉ có tiến! Vượt qua cửa ấp ẽ vào đến Buôn Ma Thuột! Nhân dân Buôn Ma Thuột đã nổi dậy” tiến lên!”

Tổ quyết tử hiên ngang xông vào! Cả 5 người cùng hy sinh!

Nửa đoàn người qua khỏi cửa ấp, vượt lên. Nửa đoàn người còn lại bên này lưới lửa!

Anh Bùi Thế Châu lao lên, giằng co với bọn đọn lốn nhố trước cửa ấp, rồi nhào vô trước nòng trung liên hứng trọn đạn cho một loạt người nữa vượt khỏi cửa ấp. Chị Bạn có đứa con nhỏ trong đoàn biểu tình, bị trúng dạn, đã phải để cháu lại bên gốc cà phê ở phía sau, giờ cũng nhào vô lưới lửa. Rồi, Thái Thị Tài, Năm Huẩn… nối tiếp, nối tiếp lao lên… bằng lời nói và bằng hành động của mình, họ buộc địch phải im tiếng súng cho đồng bào tiến lên. Một số ít vượt lên. Số đông lần lượt hy sinh!

Một số dân ấp “Tình thương” không cầm lòng được trước gương hy sinh cao cả của đồng bào, chiến sĩ ta, đã vô cùng căm tức bọn ác ôn khát máu. Họ la hét, phẫn nộ trước bọn lính. Nhiều chị phụ nữ lăn xả vào níu tay bọn lính, làm cho từng lức, bọn chúng phải phụt đạn lên trời. Có một chị nhảy ra giằng co với tên lính trung liên hồi lâu, để cả tốp người vượt qua lưới lửa. Sau đó tên chỉ huy ác ôn vẫn ẩn mình từ phía sau đám lính, phát hiện được, đã bắn chị chết tại chỗ.

Với Xuân Mậu Thân, tinh thần khát khao vì Độc lập tự do cho Tổ quốc của nhân dân ta đã thể hiện đến đỉnh cao nhất và lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta đã tạc nên ở đây, cửa ngõ phía Đông Buôn Ma Thuột những dấu ấn bi hùng nhất, mãi mãi không phai mờ.


(1) Má Hai tên thật là Huỳnh Thị Hườn – Quê quán Thừa Thiên – Huế. Năm 1994, má đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và Bà mẹ Việt Nam anh hùng.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 05:23:05 pm
BẢY NGÀY ĐÊM OANH LIỆT

Bắt đầu từ tưa ngày mồng một tết, sau hơn 10 tiếng đồng hồ cầm cự và cố thủ, địch liên tiếp tổ chức phản kích nhiều hướng. Toàn bộ thị xã Buôn Ma Thuột chìm trong khói lửa. Riêng khu vực Tây Bắc nội thị, tiếng súng ít hơn, nhân dân ta lần lượt dời tản ra vùng ven.

Tuy nhiên, cả trong 2 ngày một một và mồng hai tết, hầu hết các cuộc phản kích của địch đều bị bẻ gãy. Địch đã huy động toàn bộ máy bay lên thẳng liên tục giải cứu các vị trí trọng yếu như khu thiết giáp, khu pháo binh, đài phát thanh, Tòa hành chính nhưng không lần nào đánh bật được bộ đội ta ra khỏi các mục tiêu.

Mồng ba tết, cuộc chiến đấu trở nên cực kỳ ác liệt. Sau hai ngày phản kích nhưng không giải tỏa được vị trí nào, địch vội vàng đổ quân đến tiếp cứu Buôn Ma Thuột. 10 giờ trưa hôm đó, địch dùng máy bay Đakôta và trực thăng, chở trung đoàn 53 từ thị xã Cheo Reo về đổ xuống khu vực đồi La Sơn. Một bộ phận của Trung đoàn 45 từ Quảng Nhiêu chạy về, cũng được ném xuống khu vực sân bay L19.

Ngay lập tức, địch tổ chức phản kích đồng loạt, hòng chiếm lại các vị trí quan trọng đã mất. Tại khu thiết giáp và khu pháo binh tiểu đoàn 1 chủ lực (lúc này đã vào thay đại đội đặc công 310) liên tiếp đánh bật 3 đợt phản kích có xe tăng yểm trợ. Các mẹ, các chị ở ấp 3, ấp 4 tham gia cuộc chiến đấu này hết sức ngoan cường. Họ chia nhau từng khu phố tiếp tế bánh trái, dẫn đường cho bộ đội và đặc biệt chu đáo ân tình trong các hành động băng bó, cứu chữa thương binh. Cuộc chiến đấu tiếp tục giằng co trong ba bốn ngày đêm liền trên mọi ngõ ngách của đường Võ Tánh đã thực sự là một cuộc chiến đấu toàn diện của quân dân ta.

Tại khu vực Đồi La San, tiểu đoàn 2 chủ lực đã bám trụ và đánh giáp mặt với Trung đoàn bộ binh 53 của địch. Quân chủ lực ta đã đánh thiệt hại nặng tiểu đoàn con cưng này của chúng, diệt hàng chục tên và kềm chân chúng cả ngày không vào được Buôn Ma Thuột. Tối hôm đó, tiểu đoàn được lệnh rời khu vực La San tiến về hướng sân bay Hòa Bình, đánh chặn bọn địch ở phía Đông thị xã.

Tối ngày mồng ba tết, trước sự phản kích điên cuồng của địch ở khắp nơi, bộ đội ta nhận được lệnh từ Ban chỉ huy là rời bỏ công sự, chuyển sang đánh vận động ngoài công sự ở một số mục tiêu như đài phát thanh, khu thiết giáp, khu pháo binh… nhưng không đơn vị nào rút ra khỏi nội thị, trừ đại đội 310 (đặc công) được lệnh ra ngoài củng cố lực lượng để tiếp tục vào chiến đấu.

Biết không thể dễ dàng đánh bật lực lượng võ trang ta ra khỏi thị xã, ngày hôm sau (mồng bốn tết) địch lại đổ quân tiếp cứu một lần nữa. Lữ đoàn 173 lính thủy đánh bộ Mỹ cùng với một lữ đoàn biệt động ngụy từ Pleiku vào tăng viện cho Buôn Ma Thuột, nhảy dù xuống phía Đông Nam thị xã (gần sân bay Hòa Bình). Sau đó địch mở chiến dịch tổng phản kích trên khắp các hướng vào các mục tiêu. Chúng dùng máy bay bắn rốc két quanh khu vực suối Ea Tam và phóng lửa đốt cháy một vùng rộng hai bên suối Đốc Học, nhằm triệt hạ những địa bàn hiểm yếu mà bộ đội ta có thể dựa vào đó để bám trụ dai dẳng tấn công chúng.

Trước sự phản kích dữ dội của địch trên nhiều mũi, nhiều hướng bằng cả lực lượng tăng viện của Trung đoàn 53 và một lữ đoàn Mỹ vào trung tâm nội thị, tiểu đoàn 301 bàn giao mục tiêu Tòa hành chính cho đại đội 21 tiểu đoàn 39 và rút dần về hướng Ea Tam để ra ngoài củng cố lực lượng, chuẩn bị đánh vận động trên tuyến ven cánh Nam.

Ở mặt trận phía Đông ngày hôm đó xảy ra những cuộc giao chiến vô cùng ác liệt. Tiểu đoàn 39 và tiểu đoàn 2 chủ lực sau khi rút khỏi các mục tiêu ở hướng Nam đã tập trung đến đây đánh địch đổ bộ phản công. Liên tiếp trong 3 ngày (Mồng bốn, mồng năm, mồng sáu), bộ đội ta bám chặt các buôn ấp xung quanh sân bay Hòa Bình và sau lưng trung đoàn 45, đánh giáp mặt với lính thủy đánh bộ Mỹ. Dựa vào địa hình hiểm trở tại khu vực này, ta tổ chức tiến công tiêu hao địch từng nhóm nhỏ và cầm chân chúng, không để địch tiến vào nội thị. Sau 3 ngày cận chiến, lữ đoàn 173 Mỹ bị thiệt hại gần 300 tên, trong đó có 1 đại đội bị diệt gọn. Vì vậy, sáng mồng bảy tết, lữ đoàn này phải vội vã rút khỏi Buôn Ma Thuột cùng với 2 đại đội công binh. Tiểu đoàn 39 và Tiểu đoàn 2 chủ lực của ta mặc dù bị tổn thất đáng kể vẫn kiên cường bám trụ tại đồi Com M’bleo để tiếp tục đánh địch.

Bước sang ngày thứ sáu của cuộc tổng tấn công, tiểu đoàn 1 chủ lực ta được lệnh rút ra ngoài ven, chiếm giữ cánh Bắc thị xã. Về cơ bản ta đã rút hết quân ở các mục tiêu quan trọng. Tuy nhiên phần lớn lực lượng chính trị và các đội quân biệt động vẫn đang ở nội thị với sự tiếp tế của quần chúng cách mạng. Do đó một số mục tiêu vẫn bị ta bao vây đột kích chiếm đi, chiếm lại nhiều lần, làm cho chúng không dễ gì làm chủ tình hình ngay được và phải dồn sức truy lùng đối phó trong từng khu phố một. Trong khi đó lực lượng thị đội, tỉnh đội và chủ lực ta đủ thời gian để tổ chức các phòng tuyến ven thị.

Trên thực tế, sau 7 ngày đêm chiến đấu ác liệt, nhiều đơn vị của ta bị tổn thất không nhỏ. Vì vậy Ban chỉ huy mặt trận quyết định mở trận tấn công cuối cùng trước khi rút toàn bộ lực lượng ra bên ngoài.

Đêm mồng bảy tết, một bộ phận của tiểu đoàn đặc công 401 cùng với tiểu đoàn 2 chủ lực (có sự yểm trợ của ĐKB) đã tập kích bất ngờ vào sân bay Buôn Ma Thuột. Trận đánh diễn ra nhanh gọn. Ta đánh sập cả một nhà chứa máy bay, phá hủy 3 máy bay và diệt 30 tên địch làm chủ tình hình sân bay. Bọn địch bị bất ngờ đã phải điều động lực lượng đến đối phó.

Toàn bộ các lực lượng vũ trang ta trên thị xã cùng lúc rút ra khỏi nội thị một cách an toàn, nhận nhiệm vụ mới, tiếp tục giai đoạn hai của cuộc tổng tiến công và nổi dậy.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 05:25:50 pm
TIẾP TỤC TIẾN CÔNG VÀ NỔI DẬY

Thị xã Buôn Ma Thuột sau 7 ngày đêm Tết Mậu Thân đã yên tĩnh trở lại. Nhân dân từ các vùng tản cư lần lượt trở về các khu phố. Vài hôm sau chợ búa và các cửa hiệu bắt đầu mở lại… nhưng một không khí căng thẳng vẫn bao trùm lên các trại lính, các công sở ngụy quyền. Mặc dù biết ta đã rút toàn bộ lực lượng võ trang ra bên ngoài, nhưng chúng vẫn chưa hết bàng hoàng, lo sợ lực lượng mật tại chỗ và sự tấn công bất ngờ từ ngoài. Những biện pháp quân sự và an ninh, luật lệ kiểm soát được chúng dề ra nghiêm ngặt.

Địch huy động lực lượng công binh sửa sang lại các căn cứ và công sự đã bị đổ nát. Những công sở, rạp chiếu bóng và trụ sở cũng được ưu tiên sửa chữa trước.

Về an ninh, địch tăng cường những biện pháp nham hiểm hòng đè bẹp ý chí của nhân dân. Bọn ác ôn, mật vụ điệp ngầm được dịp ngóc đầu dậy, xảo trá trà trộn trong dân để nhận mặt chỉ điểm. Địch tiến hành bắt bớ hàng trăm gia đình chúng nghi là cơ sở cách mạng hoặc đã tham gia cuộc tiến công Tết Mậu Thân(1). Hàng đoàn xe bịt bùng chở những người bị bắt đưa về Ty cảnh sát, phòng an ninh, quân đội và cơ quan quân cảnh tư pháp để điều tra, thẩm vấn. Một chiến dịch tảo thanh được tiến hành đồng loạt từ nội thị cho đến ven thị, từ dân chúng cho đến nội bộ địch.

Về quân sự địch ra sức chỉnh đốn lại quân số. Chúng huy động trở lại toàn bộ quân đào ngũ và rã ngũ của các cứ điểm tiền tiêu xung quanh thị xã. Địch bố trí đủ quân và trang bị vũ khí như hiện trạng trước Tết Mậu Thân. Ban đêm từng chi đội thiết giáp thay phiên nhau tuần tiễu và chốt các cửa ngõ vào nội thị. Các lực lượng tại hậu cứ như Trung đoàn 53 các tiểu đoàn của Trung đoàn 45 đặt trong tình trạng báo động sẵn sàng chiến đấu.

Trong tháng 2-1968 địch liên tiếp mở ba trận càn lớn ra các vùng ven chủ yếu là dọc theo tuyến cánh bắc ven thị, hòng đẩy lùi lực lượng vũ trang ta ra vùng sâu, xây dựng một vành đai an toàn bảo vệ Buôn Ma Thuột.

Lúc này, ta đang đứng trước một tình hình hết sức khó khăn. Sau khi rút hết lực lượng vũ trang ra bên ngoài thì mạng lưới cơ sở nội thị bộc lộ trong cuộc tổng tiến công Mậu Thân bị địch đánh phá vỡ từng mảng. Nhiều đồng chí đảng viên và cán bộ chủ chốt giữ được thế hợp pháp qua nhiều năm, nay phải rời nội thị hoặc rút vào hoạt động bí mật. Đặc biệt là lực lượng cơ sở nội tuyến bị tổn thất. Một số đồng chí bị bắt, một số phải ra vùng căn cứ. Số nội tuyến cốt cán còn lại trong các cơ quan đầu não địch chỉ còn đếm được trên đầu ngón tay.

Trước tình hình đó, Thị ủy Buôn Ma Thuột chủ trương tìm mọi cách để bảo toàn lực lượng và vượt qua những khó khăn trước mắt.

Các chi bộ nội thị trong khi tìm cách bám sát quần chúng để từng bước khôi phục mạng lưới cơ sở, đồng thời cũng phải thay đổi phương thức hoạt động để tránh tổn thất có thể xảy ra. Các cơ sở nội tuyến cốt cán nhận chỉ thị tạm thời ẩn náu, tránh mọi hoạt động có thể gây sơ hở, bất lợi cho việc khôi phục phong trào.

Các đội vũ trang xung kích, tự vệ mật, tự vệ quyết tử, tạm thời dừng một số các hoạt động ngay trên địa bàn nội thị. Số anh em không giữ được thế hợp pháp, được tổ chức bố trí ra ngoài tham gia lực lượng vũ trang tỉnh. Số còn lại tiếp tục bám địa bàn, chờ chỉ thị cụ thể.

Tình hình đó ảnh hưởng không nhỏ đến phong trào chung của tỉnh. Hầu hết các địa bàn vùng đô thị, quận lỵ Dak Lak đều gặp những khó khăn. Ở các vùng ven, vùng tranh chấp ta vừa tổ chức chống càn, tiêu diệt và tiêu hao sinh lực địch vừa lo củng cố vật chất hậu cần và điều chỉnh biên chế lực lượng vũ trang, trong khi vẫn khắc phục mọi khó khăn tổn thất để không ngừng bám các buôn ấp, dinh điền tiếp tục giữ vững tình hình chính trị và tổ chức lại thực lực.

Tuy nhiên về chủ trương, quyết tâm của Tỉnh ủy cũng như Thị ủy Buôn Ma Thuột là thực hiện cho được yêu cầu tổng tấn công và nổi dậy giai đoạn hai. Trọng điểm tiếp theo vẫn là chiến trường Buôn Ma Thuột. Sau một thời gian rất ngắn tập trung bảo toàn mạng lưới cơ sở, ta bắt đầu tổ chức lại một số cuộc đấu tranh chính trị của quần chúng đòi thả những người bị bắt, chống bắt lính, đôn quân bừa bãi, chống đàn áp khủng bố… Nhờ vậy, duy trì được khí thế của cách mạng của nhân dân ở vùng ven, nhất là vùng giáp ranh, căn cứ lõm Đạt Lý 2 và căn cứ Ea Na. Lực lượng vũ trang xung kích và du kích – tự vệ được tổ chức lại. Các đội công tác tiếp tục, giữ thế bám cho công tác nội thị. Nhờ đó bước sang tháng 3-1968, sau một tháng tập trung rút kinh nghiệm giai đoạn một và xây dựng củng cố lại thực lực về mọi mặt ta bắt đầu tiếp tục cuộc tổng tiến công và nổi dậy giai đoạn 2. Lúc này chủ trương cua Thường vụ khu ủy đã rõ: Tổng công kích tổng khởi nghĩa là một quá trình liên tục, không phải chỉ dừng lại ở sự kiện Mậu Thân và hướng chủ yếu cho giai đoạn sau vẫn là các thành phố thị xã và quận lỵ(2).


(1) Vào thời gian này hàng chục cán bộ và cơ sở cách mạng trong nội thị đã bị bắt đưa đi giam cầm ở các nhà lao ngoài tỉnh. Đó là thời điểm bắt đầu vào cuộc đấu tranh kiên cường, bền bỉ và hết sức khốc liệt của chiến sỹ, đồng bào ta trong lao tù Mỹ ngụy.
(2) Chủ trương này được và định rõ trong mệnh lệnh “Tiếp tục tổng công kích, tổng khởi nghĩa” của Thường vụ Khu ủy Khu 5 ngày 10-2-1968


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 05:28:22 pm
THÁNG BA – BUÔN MA THUỘT

Theo những tin tức bí mật ta nhận được thì mặc dù địch ra sức phòng thủ các vùng xung yếu và các hướng, nhưng chúng vẫn chủ quan nhận định ta chưa có chủ trương tấn công lớn. Bởi vì trong tháng 2-1968 các cuộc càn quét của địch ra bên ngoài hầu như không có những trận đụng độ đáng kể với lực lượng vũ trang của ta. Trong khi đó với lực lượng đã được củng cố cộng với một số đơn vị chủ lực vừa được tăng cường xuống, ban chỉ huy mặt trận Dak Lak quyết định tiếp tục đưa chiến tranh vào nội thị mở màn giai đoạn hai, mục tiêu trọng điểm vẫn là Buôn Ma Thuột.

Đêm 3-3-1968, cùng một lúc, phần lớn các đơn vị vũ trang ta đã tham gia tấn công vào thị xã Buôn Ma Thuột. Sáu mục tiêu quan trọng của địch được lựa chọn kỹ càng và bị tập kích đồng loạt, sân bay Buôn Ma Thuột, sân bay Hòa Bình, Sở chỉ huy trung đoàn 45, khu công chánh thị xã, ấp di cư Trung Hòa và sư đoàn 23.

Trừ mục tiêu sư đoàn bộ 23 ta chỉ tập kích bằng pháo binh, còn lại 5 mục tiêu khác đều bị bộ binh và đặc công tiêu diệt. Những trận đánh diễn ra nhanh chóng, hiệu suất chiến đấu cao, quân ta khôn bị thương vong nhỏ nào. Lần đầu tiên kể từ khi rút khỏi địa bàn thị xã, ta đã luồn sâu vào hậu cứ địch, mang theo pháo DKZ75 và cối 82 đánh dữ dội và bất ngờ, khiến cho địch trở tay không kịp.

Kết quả chung trong đêm 3/3 ta đã phá hủy 14 máy bay, 15 xe quân sự GMC, đốt cháy 5 kho quân trang quân dụng, đánh sập 10 nhà chứa máy bay và tiêu diệt gần 120 tên địch (trong đó có hàng chục tên Mỹ và táy ai ngụy quyền). Đó chính là nỗi kinh hoàng thực sự của địch. Hiện tượng đánh nhanh, rút nhanh, dùng lực lượng nhỏ, mạnh, đánh “chắc cú” của quân giải phóng đã làm chao đảo hệ thống phòng ngự của địch trên địa bàn Buôn Ma Thuột, làm thay đổi rõ rệt thế và lực giữa đôi bên. Bài bản “nống” ra bên ngoài cán quét cố thủ bên trong của chúng không còn hiệu lực nữa. Chúng đang cố tìm cách điều chỉnh thế bố trí lực lượng thì liên tiếp trong thời gian đó, bộ đội ta lại tiến hành hàng loạt các hoạt động tiêu hao sinh lực chúng ở khắp nơi. Ta liên tục bao vây các đồn bốt, đánh phá đường giao thông và cầu cống trên các quốc lộ 7, 14, 21. Tất cả địch xung quanh thị xã và một số quận lỵ đều bị ta tấn công. Chỉ tính riêng nửa cuối tháng 3-1968, các lực lượng vũ trang ta đã đánh thắng hàng chục trận, phá hủy nhiều cầu cống, trạm trại ven đường quốc lộ, diệt hàng trăm tên địch. Cùng trong thời gian này ta đã đánh thiệt hại nặng một tiểu đoàn của trung đoàn 45 và một tiểu đoàn “FULRO”.

Những đòn tấn công liên tục của ta từ bên ngoài vào cứ điểm của địch đã có tác động sâu sắc đến phong trào cách mạng nội thị. Lúc này, Thường vụ Thị ủy cho chủ trương tiếp tục các hoạt động của giai đoạn hai.

Đầu tháng 3-1968 các đội tự vệ mật ở nội thị hưởng ứng hoạt động chung bằng các vụ “diệt ác trừ gian” hết sức táo bạo. Do nắm vững tình hình và quy luật đi lại của bọn ác ôn, nên ta triển khai nhiều phương án mà các lực lượng an ninh của địch không thể ngờ tới. Chỉ tính riêng trong tháng ba, hơn một chục tên ác ôn, mật vụ, chỉ điểm của địch đã bị trừng trị, trong đó đáng nhớ là vụ trừng trị tên ác ôn Chánh Lẫm và tên mật vụ Tư Điền. Những trận đánh này đã làm rung động bộ máy ngụy quyền thị xã.

Về lực lượng nội tuyến, sau một thời gian bồi dưỡng và củng cố lại mạng lưới, Thường vụ Tỉnh ủy và Thị ủy Buôn Ma Thuột quyết định tiếp tục sử dụng lực lượng này đánh ngay trong lòng địch. Một số vụ nổ đã gây ra tại các căn cứ vá cơ quan đầu não ngụy quyền. Có hai vụ nổ đã gây cho địch những thiệt hại trầm trọng về người và vật chất, đó là vụ đánh xe sửa chữa cơ giới của sư đoàn 23 bên bờ suối Đốc Học và vụ đánh bằng chất nổ tại sư đoàn 23.

Gọi là xe sửa chữa cơ giới nhưng thực chất đó là một phân xưởng cơ giới lưu động có đủ mọi phương tiện, thiết bị và phụ tùng thay thế cho hầu hết các loại máy bay, xe tăng, pháo hạng nặng và vũ khí thông thường của địch. Chính nhờ nó mà phần lớn số xe pháo, vũ khí của địch bị hư hao trong cuộc tổng tiến công tết Mậu Thân được phục hồi trở lại. Nhận rõ sự lợi hại đó, ta quyết định tiêu diệt xe cơ giới này. Khoảng giữa tháng 3, sau khi tham gia trận càn dài ngày vào các xã cánh Nam H6 trở về đậu bên bờ suối Đốc Học nó đã bị ta gài chất nổ đánh tan tành.

Vụ nổ thứ hai do trung sỹ thám kích Ngô Tá Cồ thực hiện bằng cách đặt chất nổ trong hai lô cốt hầm ngầm bảo vệ sư bộ 23. Một trung đội thám kích cùng 7 sỹ quan trong đoàn kiểm tra lưu động của sư đoàn 23 bị tiêu diệt tại chỗ. Sau trận đánh, địch phát hiện ra người thực hiện, chúng vội vàng mở cuộc truy lùng và phóng ảnh Cồ khắp nơi. Nhưng anh đã được nhân dân che dấu 7 ngày đêm liền ngay tại ấp 3 và sau đó được đưa ra căn cứ an toàn tiếp tục cuộc chiến đấu(1).

Cùng với các trận đánh diệt ác trừ gian và các vụ nổ của nội tuyến là những đợt phối hợp của quần chúng liên tục rải truyền đơn, treo cờ Mặt trận dân tộc giải phóng và biểu ngữ ở hầu khắp thị xã trong đó có các công sở, đồn cảnh sát và trụ sở ấp. Sự xuất hiện liên tục của truyền đơn cách mạng và cờ Mặt trận khiến cho địch hoang mang bối rối. Chúng không thể ngờ được thực lực của ta trong thị xã còn mạnh như thế(2).

Như vậy là trên thực tế, sau sự kiện tết Mậu Thân, trái với dự đoán của địch, thực lực cách mạng từng bước được khôi phục và phát triển nhanh chóng.

Mặc dù một lần nữa địch đã tung mọi nỗ lực vào kế hoạch phòng thủ và tấn công để giành thế chủ động trên chiến trường nhưng chúng không ngăn được ta mà còn lâm vào thế suy yếu rõ rệt.

Cuộc tổng tiến công và nổi dậy tháng ba – Buôn Ma Thuột tiếp tục giáng những đòn chí mạng vào bộ máy quân sự - chính trị của địch trên địa bàn thị xã, mở ra một tình thế mới, một giai đoạn mới sôi động hơn làm bùng cháy cao hơn ngọn lửa tết Mậu Thân Buôn Ma Thuột ở giai đoạn sau tháng 3 - giai đoạn quân dân ta tấn công nổi dậy liên tục giành quyền làm chủ từng buôn ấp.


(1) Nhà ông Trung 41 Nguyễn Bỉnh Khiêm là nơi Cồ được cơ sở cách mạng che dấu chăm sóc trong 7 ngày địch truy lùng. Liệt sĩ Ngô Tá Cồ đã anh dũng hy sinh trong một trận chiến đấu khác.
(2) Truyền đơn được cung cấp từ hai nguồn: Từ ngoài vào và in, viết tay tại cỗ. Cờ mặt trận, biểu ngữ các gia đình cơ sở nội thị may.


Tiêu đề: Buôn Ma Thuột Xuân Mậu Thân 68
Gửi bởi: macbupda trong 29 Tháng Ba, 2020, 05:29:32 pm
CHƯƠNG THỨ TƯ
MẬU THÂN “68” BUÔN MA THUỘT – NIỀM TỰ HÀO CỦA CHÚNG TA

Cũng như toàn miền Nam, cuộc tổng tiến công và nổ dậy của quân dân Dak Lak Buôn Ma Thuột Mậu Thân đã tạo nên một bước ngoặt lịch sử trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Lần đầu tiên kể từ những năm đầu kháng chiến chống Pháp đến cuộc kháng chiến chống Mỹ, một cuộc tấn công quân sự - chính trị quy mô lớn nổ ra ngay giữa trung tâm đầu não của địch, tiêu diệt và làm phá sản phần lớn tiềm lực quân sự mà kẻ thù đã dồn sức xây dựng hơn 10 năm, lôi cuốn hàng vạn đồng bào vào cơn bão táp cách mạng.

Ở thời điểm đó nếu đem so sánh ức mạnh của hai bên trên chiến trường thì chắc chắn ít người hình dung được một cuộc tấn công vào sào huyệt địch có thể nổ ra. Bời vì các ứng sổ so sánh đó giữa ta và địch sẽ là mọt số âm. Nhưng kết cục, cuộc tổng tiến công vẫn nổ ra với quy mô lớn chưa từng có, làm kẻ địch bàng hoàng khiếp sợ.

Trong 3 tháng xuân Mậu Thân, ta đã diệt gần 3000 tên địch, phá hủy 34 máy bay, hàng trăm xe pháo, kho tàng cầu cống và hàng nghìn tấn vũ khí, bom đạn của địch. Mức độ thiệt hại về quân sự của chúng lớn hơn nhiều so với hai năm 1966-1967 cộng lại. Đó quả là một đòn chí mạng giáng vào tiềm lực quân sự của địch tại miền Trung cao nguyên, khiến cho chúng không còn cơ hội để giành lại quyền kiểm soát toàn diện các vùng tranh chấp và thế chủ động trên chiến trường Dak Lak – Buôn Ma Thuột.

Bộ máy ngụy quyền cấp tỉnh, trước những đòn đau của quân giải phóng, khí thế sôi sục cách mạng của quần chúng cũng đã có tác động đến tinh thần tư tưởng rất dữ. đây là lần đầu tiên ta đánh vào hệ thống chính quyền bên trên của địch, làm cho sự tổn thất lớn và tê liệt trong tư tưởng và tổ chức của chúng không phải chỉ ngay trong lúc đó mà còn kéo dài mãi trong những năm kế tiếp.

Tổng tiến công, tổng nội dậy xuân Mậu Thân – Buôn Ma Thuột là sự phối hợp hiệp đồng tuyệt đẹp của quân và dân ta: lực lượng vũ trang ở nội thị với lực lượng vũ trang của huyện, tỉnh, của trung ương từ bên ngoài vào tăng sức, lực lượng quần chúng ở Buôn Ma Thuột với đồng bào ở các vùng ngoại vi, vùng căn cứ xa xôi hẻo lánh… kéo về hỗ trợ và còn có cả lực lượng “quần chúng đặc biệt” trong hàng ngũ địch cùng đứng dậy.

Không dừng lại ở dó, diễn biến của tổng tấn công và tổng nổi dậy xuân Mậu Thân – Buôn Ma Thuột trong chừng mực nhất định thể hiện rõ mối tương quan: tấn công để nổi dậy, nổi dậy để tấn công, tiêu diệt địch để làm chủ, làm chủ để tiếp tục tiêu diệt địch… trên tinh thần phương châm chiến lược hai chân, 3 mũi của Đảng ta (hai chân: quân sự, chính trị; 3 mũi: quân sự, chính trị, binh vận).

Sau khi những đòn phủ đầu bất ngờ giáng trúng, giáng đau vào các cơ quan đầu não của địch làm cho chúng hoảng loạn, tê liệt… thì quần chúng ở ấp 3, ấp 4 (phường Thắng Lợi, phường Thành Công bây giờ) và một số khu phố khác đã nhanh chóng nổi dậy truy lùng ác ôn, phá bộ máy tề điệp… Dưới sự hướng dẫn của các cơ sở chính trị nhân dân ta đã cùng với một hệ thống tổ chức cách mạng là cán bộ cốt cán tại chỗ phối hợp với lực lượng quân sự, chính trị bên trên làm chủ tình thế và tiếp tục phát triển cuộc chiến đấu. Lực lượng vũ trang của ta đã được tăng thêm sức và thừa cơ khai triển đội hình tác chiến.

Trong thế trận oai hùng đó, giữa khói lửa ác liệt của đạn bom, có cả những cụ già, em nhỏ dẫn đường cho bộ độ truy kích địch, có các chị, các mẹ tiếp tế bánh trái, lương thực, đạn được cứu chữa thương binh và có cả anh lính “cộng hòa” bừng tỉnh, phá hỏng những ụ pháo lớn nhất của địch ở khu pháo binh để rồi sau đó, từ trong hàng rào kẽm gai bình tĩnh mở ám tín hiệu liên lạc đón quân ta vào đúng chỗ, đánh đúng mục tiêu quan trọng.

Rồi những cuộc mít tinh liên tiếp của đồng bào các tầng lớp nhân dân ở một số vùng đông dân như chùa Khải Đoan, nhà thờ lớn, cây số 3, vườn cao su, như càng làm bùng lên, đốt cháy cao hơn ngọn lửa chửa cách mạng của đồng bào các dân tộc, thề quyết một phen sống mái với quân thù.

Nếu như quần chúng ở thị xã đã chiến đấu, đã nổi dậy làm chủ thì quần chúng ở ven thị, vùng giáp ranh, vùng giải phóng vùng nông thôn xa xôi hẻo lánh và vùng căn cứ kháng chiến với cuộc “trường chinh” xuống đường của mình nhiều hướng đổ về thị xã lại một lần nữa biểu thị sức mạnh tiềm tàng ghê gớm của cuộc tiến công và nổi dậy.

Tất cả những giai điệu hùng tráng đó đã cộng lại làm một, dựng lên bản hợp ca chiến thắng mùa xuân Mậu Thân Buôn Ma Thuột của chúng ta.

Bên cạnh thắng lợi huy hoàng mà cuộc tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân – Buôn Ma Thuột đem lại, còn có một sự thật lịch sử không bao giờ quên được là những hy sinh của cộng đồng các dân tộc tỉnh ta trong cuộc xuống đường nhập thị. Điều này cho chúng ta bài học sâu sắc. Tuy nhiên, cũng cần phải hiểu rằng: Với cuộc chiến đấu một mất một còn, giữa thế trận giằng cô vô cùng ác liệt của những ngày đêm Tết Mậu Thân, thì sự hy sinh tổn thất là tất yếu. Điều mà các thế hệ cùng thời hôm nay và mai sau không thể quên được là, để có chiến thắng Mậu Thân, chúng ta đã mất đi những người mẹ, người anh, người chị và cả những em nhỏ… trong cuộc hành quân nhập thị và 7 ngày đêm ngoan cường bám trụ giữa lòng thị xã.

Trong vô vàn gương chiến đấu anh hùng của đồng bào, chiến sỹ ở chiến trận Mậu Thân Buôn Ma Thuột và ở ngay trong nhà lao Mỹ ngụy sau Mậu Thân thể hiện tươi nguyên lòng yêu nước, chí căm thù địch, ý thức tổ chức, kỷ luật chiến đấu và lòng tin vô biên ở thắng lợi ngày mai. Vì thắng lợi, vì độc lập tự do của Tổ quốc, đồng bào chiến sỹ ta nguyện hiến dâng tất cả.

Theo dòng chảy của tiến trình cách mạng miền Nam, những giá trị lịch sử của Mậu Thân 68 mang lại là vô cùng to lớn. Thắng lợi mà ta giành được sau Mậu Thân và cả khúc ca khải hoàn vĩ đại mùa xuân 1975 của dân tộc đều là hệ quả tất yếu và lôgic của sự kiện có một không hai này.

Xuân Mậu Thân 68 còn là bài học về tổ chức, bồi dưỡng, xây dựng quyết tâm đánh thắng giặc mà Đảng bộ Dak Lak đã dày công kiến tạo nên trong lòng mỗi thành viên của cộng đồng các dân tộc, ngay từ thời cách mạng Dak Lak chưa có chỗ đứng chân, phải nhờ đất tỉnh bạn, ngay từ thời phong trào cách mạng thị xã còn trong trứng nước, cả khi vùng căn cứ kháng chiến luôn bị giặc càn, phá, hạt lúa, củ khoai, củ mì không có ăn… tích tụ lại cho đến ngày đồng loạt toàn tỉnh ra quân làm nên Mậu Thân Buôn Ma Thuột.

Vượt qua những tổn thất không sao tránh khỏi trong chiến tranh, đặc biệt là trong quá trình cần có sự chuyển biến lớn của cách mạng, xuân Mậu Thân 68 ở Buôn Ma Thuột mãi mãi là bản hùng ca bất hủ mà cộng đồng các dân tộc Dak Lak đã góp vào lịch sử kháng chiến thần thánh của dân tộc ta.

Chúng ta trân trọng, tự hào với Mậu Thân Buôn Ma Thuột 68, không quên luôn khởi dậy truyền thống quý báu đó để tiếp sức cho các thế hệ nối tiếp đi lên, cho mọi việc làm ngày mai của mỗi chúng ta có ý nghĩa hơn, xứng đáng hơn với lịch sử.